Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

doelmatig - (geschikt voor het doel)

Etymologische (standaard)werken

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

doelmatig bnw., eerst laat-nnl., is naar hd. zweckmässig gevormd. Zie -matig II.

Thematische woordenboeken

M. Siegenbeek (1847), Lijst van woorden en uitdrukkingen met het Nederlandsch taaleigen strijdende, Leiden

doelmatig, in navolging van het Hoogduitsche zweckmässig, dat echter door Adelung in zijn Woordenboek niet is opgenoemen, schijnt in de echt Nederlandsche woorden pligtmatig, regelmatig, regtmatig zijne verdediging te vinden; doch in deze allen is het denkbeeld van maat van juistere toepassing, dan in doelmatig. Het is waar, dat bij het schieten naar een doel ook de afstand bepaald wordt, waarop men van hetzelve verwijderd zijn moet; maar dan zou doelmatig, op behoorlijken afstand van het doel verwijderd, ondoelmatig daarentegen te nabij of te ver van het doel staande beteekenen. Men volge dus het voorbeeld van keurige Schrijvers, die, in plaats van doelmatig, het meer gepaste doeltreffend bezigen. Een geacht lid onzer Commissie meent echter, dat het woord doelmatig door de analogie van andere woorden, met matig zamengesteld, genoeg verdedigd wordt, en voegt er de juiste opmerking bij, dat doeltreffend hetzelve niet altijd vervangen kan. Een middel toch kan geschikt zijn, om het doel te treffen, zonder dat het daardoor getroffen wordt. Doelmatig drukt derhalve iets minder uit, dan doeltreffend. Op grond hiervan zou men het woord kunnen behouden, te meer omdat het door het gebruik van vele goede Schrijvers, als ’t ware, het burgerregt verkregen heeft. Doelgepast, dat eene enkele maal voorkomt, is zeker minder goed te keuren; liever zou ik dan nog doelpassend zeggen. Ook de Hoogleeraar Lulofs is als verdediger van doelmatig opgetreden in de aanteekeningen op zijne Kakographie, bl. 178.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal