Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

definiëren - (betekenis omschrijven, grenzen bepalen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

definiëren ww. ‘betekenis omschrijven, grenzen bepalen’
Vnnl. diffinieren ‘vaststellen, nader bepalen’ [1541; MNHWS]; nnl. definiëeren ‘bepalen, omschrijven’ [1663; Meijer].
Ontleend aan Frans définir ‘omschrijven’ [12e eeuw; Rey] of rechtstreeks uit Latijn dēfīnīre ‘afgrenzen, begrenzen, bepalen’, gevormd uit dē- ‘van ... af, weg van’ (zie → de-) en het werkwoord fīnīre ‘beëindigen’, een afleiding bij het zn. fīnis ‘grens’, zie → finale.
De spellingen met diff- duiden op een mondelinge overname, waarbij de onbeklemtoonde -ē- tot -i- werd verkort.
definitie zn. ‘omschrijving’. Vnnl. diffinitie ‘omschrijving’ [1553; Werve]. Ontleend aan Frans définition ‘omschrijving’ [1160] of Latijn dēfīnītiō ‘afgrenzing, bepaling’.

EWN: definiëren ww. 'betekenis omschrijven, grenzen bepalen' (1541)
ANTEDATERING: mnl. aldus gediffiniert 'zo gedefinieerd' [1485; Engelsman, 30v]
EWN: ♦ definitie zn. 'omschrijving' (1553)
ANTEDATERING: mnl. Der doget diffinicie 'de omschrijving van de deugd' [1393-1402; MNW-R, Spiegel historiael (Tweede Partie)]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

definiëren [duidelijk omschrijven] {1650} < frans définir < latijn definire [begrenzen, bepalen, definiëren], van de [van boven naar beneden] + finis [grens, gebied], misschien verwant met figere [vasthechten, slaan in (van grenspaal)].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

definiëre (ww.) definiëren; Nuinederlands diffinieren <1541> < Frans définir.

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

definieer ww.
Noukeurig omskryf, die presiese bet. vasstel.
Uit Ndl. definiëren (1650).
Ndl. definiëren uit Fr. définir of Latyn definire 'begrens, bepaal, verduidelik', 'n afleiding met de- 'geheel en al' van finire 'begrens, beperk', met lg. van finis 'grens'. Definieer beteken dus eintlik om die presiese grens van die bet. van 'n woord vas te stel.
D. definieren (16de eeu), Eng. define (ongeveer 1384), It. definire, Port. definir, Sp. definir.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

definiëren duidelijk omschrijven 1650 [MEY] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal