Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

deelnemen - (meedoen, deel hebben aan; meeleven)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

deelnemen ww. ‘meedoen, deel hebben aan; meeleven’
Mnl. in het zn. deelnemers (mv.) ‘rechthebbenden (op de erfenis)’ [1278; CG I, 415]; nnl. deel in te nemen (in een gesprek) ‘deel aan te hebben, aan mee te doen’ [1732; WNT], deel neemt in de belangen van anderen ‘meeleeft, meevoelt met de belangen van anderen’ [1784-85; WNT].
Gevormd uit → deel en → nemen, dus letterlijk ‘een aandeel hebben in, zijn gedeelte aanvatten’, waaruit dan ook kan ontstaan de betekenis ‘een aandeel hebben in wat een ander aangaat, met hem meevoelen’. Zeer wrsch. is dat mnl. deel nemen een leenvertaling is van Latijn participere, letterlijk ‘deel nemen’, zie → participeren. Ook het Oudhoogduits kent reeds teil neman ‘deel nemen’, als leenvertaling van het Latijnse werkwoord.
deelname zn. ‘het deelnemen, het meedelen’. Nnl. deelname ‘het meedoen’ [1886; WNT Supp. arm I], ‘het krijgen van zijn deel’ [1904; WNT vijf I]. Gezien de late verschijning in het Nederlands waarschijnlijk niet gevormd met ablaut bij deelnemen, maar ontleend aan Duits Teilnahme ‘id.’ evenals landname ‘het in bezit nemen van land’, het enige andere woord in het Nederlands dat bestaat uit zn. + -name. Zie ook → toename. ♦ deelneming zn. ‘(blijk van) medeleven’. Nnl. tedere deelneeming ‘teder meeleven, meegevoelen (bij rampspoed)’ [1785; WNT], afleiding met -ing van deelnemen.

EWN: ♦ deelname zn. 'het deelnemen, het meedelen' (1886)
ANTEDATERING: deelname in dien handel [1814; Vad.lett.2, 491]
EWN: ♦ deelneming zn. '(blijk van) medeleven' (1785)
ANTEDATERING: Deelneeming ('medeleven') in de vermeerdering van de Koninklyke Familie [1738; Oprechte Haerlemsche courant (KB) 15/2]; deelneming aan dezelve (nl. de oorlog) [1738; Oprechte Haerlemsche courant (KB) 18/2]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

deelnemen (vert. van Latijn participere)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal