Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

declareren - (opgeven, aangeven, in rekening brengen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

declareren ww. ‘opgeven, aangeven, in rekening brengen’
Mnl. declareren ‘afkondigen’ [1480; MNHWS], ‘verklaren’ [1467-90; MNHWS]; vnnl. declareirt (3e pers.) ‘verklaart, legt uit’ [1539; WNT volharden], declareren ‘in rekening brengen’ [1677; WNT Supp. arbitrateur], ‘aangeven, opgeven’ [1682; WNT publiceren].
Via Frans déclarer (Oudfrans desclairier [1170; Rey]) of rechtstreeks uit Latijn dēclārāre ‘verklaren, bewijzen’, een samenstelling van dē- ‘weg, af’ (zie → de-) en clārāre ‘helder maken’, een afleiding van clārus ‘helder, duidelijk’, zie → klaar.
declaratie zn. ‘aangifte, rekening’. Mnl. declaracie ‘schriftelijke verklaring’ [1292; CG I, 1722], declaratie, declaracie ‘id.’ [1451; MNHWS]; vnnl. declaratie ‘opgave’ [1518; WNT tolbrief], ‘uitleg’ [1525; WNT verzoeking], ‘verklaring’ [1580; WNT vervanging], ‘rekening van gemaakte kosten’ [1594; WNT requestmeester]; nnl. ‘liefdesverklaring’ [1733; WNT van I]. Ontleend aan Frans déclaration < Latijn dēclārātiō ‘mededeling’ bij het werkwoord declarare ‘verklaren’. Het meervoud declaratien [1548; WNT verpijzen] wordt pas in de 20e eeuw verdrongen door declaraties [1945; WNT Supp. assurantie].

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

declareren [een declaratie indienen] {1467-1490 in de betekenis ‘verklaren, bekend maken’; de huidige betekenis 1753} < frans déclarer [idem] < latijn declarare [kenbaar maken, bevestigen, verklaren], van de [van boven af] + clarus [helder, duidelijk] (vgl. klaar).

Dateringen of neologismen

F. Bakker, E. van Ruijsendaal, P. Uljé, D. van Zijderveld, Vindpunt.nl – elektronisch doorzoekbare Woordenlijst Overbodig Engels met Nederlandse tegenhangers, uitgebreide en verbeterde voortzetting van de boekuitgaven Funshoppen in het Nederlands (2009) en Op-en-Top Nederlands (2015)

declareren onb. Ontleend aan het Engels.
Ontvangen suggesties voor Nederlandse benamingen: aankondigen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

declareren een declaratie indienen 1753 [WNT vast] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal