Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

dancing - (openbare dansgelegenheid)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

dancing zn. ‘openbare dansgelegenheid’
Nnl. dancing ‘(Zuid-Nederlands) moderne dansinrichting’ [1924; Dale], We zitten in een dancing, hebben een swimming pool, dragen shorts en smokings, koopen loudspeakers [Batavia ca. 1925; WNT Aanv. short], dancing ‘dansgelegenheid’ [1929; WNT Aanv.].
Zoals ook blijkt uit de eerste vermelding in Dale wordt aangenomen dat dit woord voor het eerst in het zuidelijke Nederlands is voorgekomen en dus is overgenomen uit Frans dancing ‘publieke dansgelegenheid’ [1919; Robert], een verkorte vorm van Engels dancing-room ‘balzaal’, dancing-hall ‘publieke dansgelegenheid’. Het Engels gebruikt de verkorte vorm dancing niet en kent voor deze publieke dansgelegenheid thans alleen nog het woord dance-hall (Amerikaans-Engels dance-hall; 1858], wat ook wordt aangevoerd als argument voor ontlening aan het Frans. Ook Duits Dancing wordt gezien als ontlening aan het Frans. Andere vroege attestaties wijzen echter uit dat het woord in ongeveer dezelfde tijd ook in het Noord-Nederlands werd gebruikt, en het citaat uit 1925 geeft duidelijk aan dat het destijds werd gezien als een Engels woord. Het kan dus, evenals het in dat citaat ook genoemde woord → smoking, en evenals het woord → camping, een pseudo-ontlening aan het Engels zijn; ook mogelijk is dat het internationaal als samenstelling aan het Engels is ontleend en daarna verkort. Ontlening aan het Frans is ook minder wrsch. omdat het woord in het BN in dat geval eindklemtoon zou moeten vertonen, wat niet het geval is. Ook de BN uitspraak /dãsiŋ/, /dansiŋ/ wijst niet noodzakelijk op ontlening via het Frans, maar kan van het Brits-Engelse /da:nsiŋ/ afkomstig zijn, of van het Amerikaans-Engelse /dænsiŋ/ met BN subsitutie van /a/ voor de Engelse /æ/ (NN heeft substitutie van /e/ voor de Engelse /æ/); al is spellinguitspraak ook niet uitgesloten.

EWN: dancing zn. 'openbare dansgelegenheid' (1924)
ANTEDATERING: dancings met solisten (in Parijs) [1919; LC (Lw) 27/12]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

dancing [dansgelegenheid] {1940} < engels dancing [dansend], het teg. deelw. van to dance (vgl. dansen); voor dansgelegenheid gebruikt het engels dance-hall.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

dancing (van Engels dance-hall)

L. Koenen, R. Smits (1992), Peptalk, De Engelse woordenschat van het Nederlands

dancing [de:nsing] horecabedrijf waarvan de voornaamste attractie een dansvloer al dan niet met orkestje is. Fantasie-Engels.

Dateringen of neologismen

F. Bakker, E. van Ruijsendaal, P. Uljé, D. van Zijderveld, Vindpunt.nl – elektronisch doorzoekbare Woordenlijst Overbodig Engels met Nederlandse tegenhangers, uitgebreide en verbeterde voortzetting van de boekuitgaven Funshoppen in het Nederlands (2009) en Op-en-Top Nederlands (2015)

dancing zn. Ontleend aan het Engels.
[alg.] = danstent, danszaal, dansgelegenheid. In danszalen werd toen echt niet meer gestijldanst. Elke danstent in de buurt draaide ruige muziek.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

dancing dansgelegenheid 1926 [KOE]

J. Posthumus (1986), A Description of a Corpus of Anglicisms, Groningen

dancing, only in compounds n. [dɛnsɪŋ] Koenen 1940; Koenen 1974; Van Dale 1976. Compounds/derivations: dancing/nachtclub (also see nightclub). Editorial comment: What on the continent of Europe goes by the name of ‘dancing’ is in English commonly called ‘dance-hall’. Pseudo-loan.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal