Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

contant - (in gereed geld)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

contant bn. ‘in gereed geld’
Vnnl. om contant verkoft [1530; WNT reputeeren], comptant ghetelt [1567; Stall.], die Heeren ... Betalen u contant [1589; WNT verstijven], contant gelt [1590; WNT voor II].
Wrsch. zowel via Frans contant, een andere spelling van comptant, letterlijk ‘tellend’, teg.deelw. van compter ‘tellen’ (deniers contens ‘contante penningen’ [1264]), als rechtstreeks uit zn. mv. Italiaans contanti ‘contant geld’, de gesubstantiveerde meervoudsvorm van het teg.deelw. contante ‘tellend, geldend, geldig’ [1310-12] van contare ‘tellen’. Zowel Frans compter als Italiaans contare zijn ontwikkeld uit Latijn computāre ‘(be)rekenen’, zie → computer.
Dit is een van de vele woorden op het gebied van het geldwezen die vele Europese talen vanaf de late Middeleeuwen aan het Italiaans hebben ontleend, bijv.conto.
contanten zn. mv. ‘gereed geld’. Vnnl. contanten [1604; WNT trachten]. Misschien ontstaan uit een formulering als in contanten gelde [1609; Stall.], maar al in 1640 is ook geattesteerd in contanten [1640; WNT verzekerdheid], zodat ontlening aan het Italiaanse contanti (mv.) ook niet onmogelijk lijkt.
Lit.: De Bruijn-van der Helm 1992

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

contant [in gereed geld] {1569} < frans contant < italiaans contante [tellend, geldend, geldig], mv. contanti [contant geld], eig. teg. deelw. van contare [tellen] < latijn computare (vgl. computer).

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

contant (Italiaans contante)

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Contant (< Fr. comptant, part. praes. van compter = tellen; < Lat. computare = berekenen). De contante waarde van een verplichting beduidt het bedrag, dat men er onmiddellijk voor kan neertellen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

contant ‘in gereed geld’ -> Indonesisch kontan ‘in gereed geld; vierkant (iets ontkennen); meteen, direct (beantwoorden)’; Ambons-Maleis kontán ‘in gereed geld’; Balinees kontan ‘in gereed geld’; Boeginees kontâng ‘in gereed geld’; Jakartaans-Maleis kontan ‘in gereed geld; meteen daarop’; Javaans kontan, kuntan ‘in gereed geld’; Keiëes kontang ‘in gereed geld’; Kupang-Maleis kontán ‘in gereed geld’; Madoerees kontan ‘in gereed geld’; Makassaars kontâng ‘in gereed geld’; Menadonees kontán ‘in gereed geld’; Minangkabaus kontan ‘in gereed geld; (in het) echt’; Soendanees kontan ‘in gereed geld; terstond, onverwijld’; Ternataans-Maleis kontán ‘in gereed geld’; Surinaams-Javaans kontan ‘in gereed geld’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

contant in gereed geld 1569 [Kool] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal