Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

concurrent - (mededinger)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

concurreren ww. ‘wedijveren, mededingen’
Vnnl. ‘samengaan, overeenstemmen’ in in welcke concurreren moeten drie saken ‘waarbij drie feiten moeten gelden’ [1555; WNT putier], ‘met andere schuldeisers aanspraken delen’ in Dat alle de crediteuren ... concurreren zullen in deelijnghe tot verhalinghe van haeren schulden [1531; WNT]; nnl. ‘mededingen naar het behalen van voordeel’ [1829; WNT voorzanger].
Ontleend aan Latijn concurrere ‘te hoop lopen, slaags raken’ (zie ook → concours), gevormd uit → com- ‘samen, met’ en currere ‘rennen’, zie → coureur.
De betekenis ‘samengaan, overeenstemmen’ is al in de eerste helft van de 19e eeuw verdwenen. Het specifieke gebruik van het woord met betrekking tot schuldeisers (nog bij Dale 1872 als tweede betekenis) verliest dan ook terrein; tegenwoordig wordt alleen de betekenis ‘mededingen’ nog algemeen gebruikt.
concurrent zn. ‘mededinger’. Vnnl. concurrent ‘schuldeiser’ [1659; WNT], als bn. al concurrent ‘overeenstemmend’ [1612; Stall.]; nnl. ‘mededinger’ [1863; WNT]. Via Frans concurrent ‘mededinger, rivaal’ [1549; Rey] (eerder als bn. ‘samenlopend (astronomie)’ [1119; Rey]) uit Latijn concurrēns, teg.deelw. bij concurrere. ♦ concurrentie zn. ‘mededinging’. Vnnl. ‘gelijkgerechtigheid (van schuldeisers)’ [1582; Stall.], ‘samenloop, het meedelen’ [1663; Meijer]; nnl. ‘mededinging’ [1872; WNT]. Ontleend aan Frans concurrence ‘mededinging’ [16e eeuw; Rey], eerder ‘ontmoeting’ [1370; Rey].

EWN: concurreren ww. 'wedijveren, mededingen'; de betekenis 'mededingen' (1829)
ANTEDATERING: indien 'er meerder … ter mededinginge mogten concurreeren [1781; Prysvraagen, 10]
EWN: ♦ concurrent zn. 'mededinger' (1612)
ANTEDATERING: eerst als bn. in concurrente remedie 'gelijkwaardig rechtsmiddel' [1564; Van den Keere, 47]
EWN: ♦ concurrentie zn. 'mededinging' (1582)
ANTEDATERING: preferentie ende concurrentie 'voorrang en gelijkgerechtigdheid' [1570; iWNT preferentie]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

concurrent znw. m., sedert de 2de helft der 17de eeuw < fra. concurrent (12de eeuw) ‘samenlopend, mededinger’ < lat. concurrente ‘meelopend’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

concurrent znw., sedert de 2de helft der 17. eeuw. Van ’t lat. deelw. concurrens.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

concurrent (Frans concurrent)

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Concurrent (< Lat. con; currere = lopen). Lett. samenlopend. Math. Door één punt gaand (van lijnen).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

concurrent ‘wedijveraar’ -> Indonesisch kongkurén, konkurén ‘wedijveraar’; Javaans kongkilèn, kongkirèn ‘wedijveraar’; Menadonees kongkurèn ‘wedijveraar’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal