Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

conclaaf - (gedeelte van het Vaticaan waar kardinalen zich afzonderen om een paus te kiezen; die vergaderin

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

conclaaf zn. ‘gedeelte van het Vaticaan waar kardinalen zich afzonderen om een paus te kiezen; die vergadering zelf’
Mnl. conclave ‘vergaderzaal, vergadering van paus en kardinalen’ [1449; MNW]; nnl. conclave, conclaaf ‘plaats waar de kardinalen zich verzamelen om een nieuwe paus te kiezen; de vergadering zelf’ [1698; WNT].
Ontleend aan middeleeuws Latijn conclave ‘afgesloten vergaderplaats’ < Latijn conclāve ‘afsluitbaar vertrek’. Samenstelling met Latijn clāvis ‘sleutel’, dus eigenlijk ‘een met een sleutel afgesloten vertrek’, zie → klooster.

EWN: conclaaf zn. 'gedeelte van het Vaticaan waar kardinalen zich afzonderen om een paus te kiezen; die vergadering zelf' (1449)
ANTEDATERING: Vanden cardinalen die int conclave ingaen [1393-1402; iMNW]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

conclaaf, conclave [vertrek waar paus gekozen wordt, vergadering] {conclave 1449} < frans conclave < latijn conclave [een vertrek dat met een sleutel afgesloten kan worden], van com- [samen] + clavis [sleutel, slot], verwant met claudere [sluiten] (vgl. closet).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

konklave(r) zn.: geheime afspraak, samenspanning, komplot; groep complotteurs, aanhang, kliek. Mnl. conclave ‘vergaderzaal’ < Fr. conclave, Lat. conclave, samengesteld uit Lat. vz. com, cum ‘samen’ en clavis ‘sleutel, slot’ < claudere ‘sluiten’. Uit de bet. ‘afgesloten vertrek’ en ‘besloten vergadering’ is de bet. ‘geheime bespreking, afspraak’ > ‘komplot’ gegroeid. Afl. konklaveren ‘heimelijk afspreken, samenspannen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

conclaaf vergadering van kardinalen 1449 [MNW] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal