Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

close-up - (foto- of filmopname van dichtbij)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

close-up zn. ‘foto- of filmopname van dichtbij’
Nnl. close-up ‘opname in film waardoor een detail sterk naar voren wordt gebracht’ [1930; Brandt/Haan], ‘filmopname waarbij een detail van dichtbij opgenomen wordt’ [1931; Kramers].
Ontleend aan Amerikaans-Engels close-up ‘filmopname van dichtbij’ [1916; OED], eerder al close up ‘foto-opname van dichtbij’ [1913; OED], gevormd uit de bijwoorden close ‘dichtbij’ en up ‘in de richting van, bij’. Engels close is afgeleid van Oudfrans clos ‘omheinde ruimte’, van Latijn clausum ‘afgesloten ruimte’, verl.deelw. van claudere ‘(af)sluiten’, zie → klooster, zie ook → closet.
Lit.: Vooys 1946b

EWN: close-up zn. 'foto- of filmopname van dichtbij' (1930)
ANTEDATERING: in het vak heet dit een "close-up" [1923; AHB 16/9]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

close-up [opname van dichtbij] {1926-1950} < engels close-up, van close < oudfrans clos < latijn clausum, verl. deelw. van claudere [sluiten].

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

close-up (Engels close-up)

L. Koenen, R. Smits (1992), Peptalk, De Engelse woordenschat van het Nederlands

close-up [kloos 'up] foto of filmopname van zeer nabij zodat het detail waar het om gaat het hele beeld vult.

Dateringen of neologismen

F. Bakker, E. van Ruijsendaal, P. Uljé, D. van Zijderveld, Vindpunt.nl – elektronisch doorzoekbare Woordenlijst Overbodig Engels met Nederlandse tegenhangers, uitgebreide en verbeterde voortzetting van de boekuitgaven Funshoppen in het Nederlands (2009) en Op-en-Top Nederlands (2015)

close-up zn. Ontleend aan het Engels.
[media] = dichtbij-opname, detailopname, zoem-in. Op de groepsbeelden sprong ze er al uit, maar de dichtbij-opnames toonden pas goed hoe mooi ze is.

close-up, in ~ uitdr. Ontleend aan het Engels.
[alg.] = van dichtbij, van nabij. Van nabij gefilmd krijgt een gezicht vanzelf een dramatische expressie.
[alg.] = flitser, flitstoestel, flitsapparaat.
[alg.] = hondenfokkerij, rashondenfokbedrijf.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

close-up opname van dichtbij 1931 [KWT] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal