Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

cathedra - (spreekgestoelte)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

cathedra zn. ‘spreekgestoelte’
Mnl. cathedra ‘spreekgestoelte’ [1291; CG I, 1517], thans alleen nog in de uitdrukking ex cathedra ‘bindend, officieel’ (van een uitspraak van de paus).
De Latijnse uitdrukking is gevormd uit ex ‘vanuit’, zie → ex- en cathedra ‘(officiële) zetel’ < Grieks kathédrā ‘(arm)stoel’. Het woord cathedra ‘zetel’ heeft zich in het Nederlands ook ontwikkeld tot → katheder.
Ex cathedra wordt gezegd van een uitspraak die door de paus als hoogste leraar is gedaan en dus bindend is voor alle gelovigen. In overdrachtelijke zin betekent het ‘uit de hoogte’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

cathedra [katheder] {1663} < latijn cathedra (vgl. kathedraal, katheder).

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

cathedra (Latijn cathedra)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal