Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

cataract - (staar)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

cataract [waterval, staar] {cataracte [grauwe staar] 1351; de betekenis ‘waterval’ 1450} < latijn cataracta [valpoort, waterval] < grieks katarraktès [omlaagstortend, steil, valdeur], van kata [neer-] + (a)rassein [slaan]; de betekenis ‘staar’ ontstond in me. lat. door verkeerde weergave van arabisch māʼ [water, staar] (vgl. het verwante majem) door het woord voor waterval catarracta.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

katarak s.nw.
1. Waterval waarby 'n groot massa water oor 'n steil rotswand afstort en 'n reeks kleiner valle gevorm word. 2. Oogsiekte wat deur 'n vertroebeling van die lens gekenmerk word.
Uit Ndl. cataract (Mnl. cataracte).
Ndl. cataract uit Latyn cataracta 'valpoort, waterval' uit Grieks katarraktès 'wat na onder stort, steil, valdeur', met lg. gevorm van kata 'neer' en (a)rassein 'slaan'. Die bet. 'oogsiekte' het in Middellatyn ontstaan omdat Arabies ma' 'water, oogsiekte' verkeerdelik met catarracta, die woord vir 'waterval', weergegee is.
Eng. cataract.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

cataract (Latijn cataracta)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

cataract ‘staar’ -> Javaans katarak ‘staar’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

cataract staar 1351 [MNW] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal