Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

brunel - (plantengeslacht)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

brunel, bruinel [plantengeslacht] {brunelle 1351} waarschijnlijk < middeleeuws latijn prunella, en beïnvloed door bruin vanwege de bruine schutbladen en kelk.

Thematische woordenboeken

W. Deconinck (2019), Plantennamen nader toegelicht, Kortrijk.

brunel
Gewone brunel | Prunella vulgaris L.

Bij Linnaeus was in 1753 de naam nog Brunella, nu Prunella. De naam Brunella verwijst in de eerste plaats naar de bruine tot roodbruine kleur van de kelkbladeren van de violet- of roodachtig gekleurde bloemen die in de bladoksels staan of naar het bruinig worden van oudere planten. Vanwege die bruine kleur zou Brunella ook afgeleid kunnen zijn van “Bräune” of “Halsbräune”, een soort ontsteking van de keel en de luchtpijp, die behandeld werd door te gorgelen met een aftreksel van deze plant. In de Middelnederlandse vertaling van het kruidenboek van Leonhart Fuchs uit 1549 staat de herkomst van de naam zo beschreven: “Bruynelle heet men daerom alsoo, want het heeft groote virtuyt [werkingskracht] teghen de bruyne [keelziekte] oft ontstekinghe inden mondt. Inder Apoteken heet men dit cruyt Prunella.” Dit is een voorbeeld van de zogenaamde signatuurleer, waarbij men aanneemt dat een eigenschap van een plant, hier de bruine kleur, die plant ook geschikt maakt voor het behandelen van een ziekte die de naam draagt van die eigenschap.

F. Kok (2007), Waarom brandnetel?, Nieuwegein

Brunel, Prunella vulgaris
Prunella: brunella was de eerdere Latijns wetenschappelijke naam van de plant. Brunella heeft te maken met het feit dat het bloemhoofdje opvallend bruine schut- en kelkblaadjes heeft. Brunella is prunella geworden.
Vulgaris: de plant is algemeen of was vroeger algemeen.
Brunel: Brunella was de eerdere Latijns-wetenschappelijke naam van de plant en in het oudere Nederlands Brunelle.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal