Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

broedsel - (broedsel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

broed zn. ‘vogelkroost’
Mnl. broet ‘jongen van vogels’ [1287; CG II, Nat.Bl.D], dat quade broet ‘die booswichten’ [midden 14e eeuw; MNW], tenen broede ‘om in één keer uit te broeden, voor één broedsel’ [midden 14e eeuw; MNW].
Afleiding bij een stam die ‘warmte’ betekent.
Mnd. brot; ohd. bruot (nhd. Brut); nfri. broed; oe. brōd (ne. brood); < pgm. *brōd- ‘broedsel’.
Een -ti-afleiding bij de stam pgm. *brō- ‘warmte’, die buiten het Germaans niet bekend is. Misschien is *brō- een variant van *bhreu- ‘zieden, heftig bewegen’ (IEW 132-133), waarbij ook → broeien en → branden zouden horen, die echter eerder substraatwoorden zijn.
Met het collectief voorvoegsel → ge- werd van broed ook → gebroed gevormd.
broedsel zn. ‘vogelkroost’. Mnl. broetsel ‘id.’ [1450-82; Vooys 1975]; vnnl. broetsel, bruetsel ‘id.’ [1573; Thes.]. Afleiding met het achtervoegsel → -sel bij het werkwoord broeden of bij het zn. broed.
Lit.: C. de Vooys (1975) Geschiedenis van de Nederlandse taal, Groningen, 55

EWN: ♦ broedsel zn. 'vogelkroost' (1450-82)
ANTEDATERING: so quaden broetsel [ca. 1460; Pelgrimagie, 66v]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal