Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

breinbaas - (zeer knappe man)

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

breinbaas [uitdrukking] (1949). Op 31 december 1949 verschijnt ‘Tom Poes en Kweetal, de breinbaas’, een verhaal uit de Bommelsaga van stripauteur Marten Toonder (1912-2005). Breinbaas wordt opgenomen in de Nederlandse taal met als betekenis ‘zeer knappe man’ (schertsend). Marten Toonder heeft veel woorden gemunt in de stripverhalen over Ollie B. Bommel en Tom Poes, en vaak zijn deze woorden doorgedrongen in het dagelijks taalgebruik. Voorbeelden zijn: schicht ‘oude auto’ (Bommel verplaatst zich in een ‘Oude Schicht’), denkraam ‘denkvermogen’ (1950), dorknoper ‘saaie, strenge ambtenaar’ (1951), bovenbaas ‘iemand die het voor het zeggen heeft’ (1963), minkukel ‘dom persoon’ (1963), en grofstoffelijk ‘ruw, onbehouwen’ (1975). Naar J. Grootgrut, handelaar in comestibles, die vanaf 1953 optreedt, is grootgrutter als benaming voor de winkelketen Albert Heijn opgekomen. Grutter bestond al voor een winkelier in gort, meel, bonen en erwten, maar de naam Grootgrut is een vondst van Toonder. In netelige situaties hoor je nogal eens de uitroep ‘Tom Poes, verzin een list!’, en ook het relativerende ‘Hm, zei Tom Poes’ wordt regelmatig gebruikt.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

breinbaas* zeer knappe man 1949 [Mondria, Bommelbibl.]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal