Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bijlhout - (boom, bekend als walaba (Eperua falcata))

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

J. van Donselaar (1989), Woordenboek van het Surinaams-Nederlands, Muiderberg

bijl’hout, (verouderend) 1. (de), boom, thans meer bekend als walaba* (Eperua falcata, Krerekrerefamilie*). Het Bijlhout, in Demerary* Wallaba genaamd, groeit op hooge en lage landen (Teenstra 1835 I: 358). - 2. (het), hout van deze boom. Van andere mindere qualiteyten van vierkant timmerhout als bijlhout, barklak*, mangro*, bastert* bolletry, salie* en diergelijke soorte de helfte van de waarde hier booven gemeld (plak. van 1763; S&dS 775). - Etym.: Oudste vindpl. van 1 Hartsinck 1770: 77, maar daar vermoedelijk verkeerd toegepast, van 2 Herlein 1718: 277. Voor de etym. van hout: zie hout* (b). Ost. (76-77) noemt b. de vert, van een bosnegernaam, ‘biri-oedoe’. De vorm van de vrucht en de bevestiging van deze aan de steel doen volgens hem en Teenstra (1835 I: 358) denken aan een bijl. Echter, in het Sar. is ‘bii’ niet het woord voor bijl maar voor een type houwer* met een ijzeren handvat dat nu niet meer bestaat (zie Donicie & V. 17). De vrucht van walaba lijkt veel meer op het blad van een houwer dan op dat van een bijl. In het huidige Sar. wordt evenwel met ‘bii-oedoe’ niet geduid op Eperua falcata (die men ‘walaba’ noemt), maar op Crudia spicata (waterbijlhout*) en misschien ook op Eperua rubiginosa (oeverwalaba*), twee boomsoorten die aan bijlhout verwant zijn en waarvan de eerste geheel andere, de tweede overeenkomstige vruchten heeft. NB: de Woordenl. SNE geeft S béri = bijl, S biri-oedoe = Eperua falcata. Een geheel andere verklaring voor de naam b. kan gezocht worden in het feit, dat alle hiervoor genoemde boomsoorten veel voorkomen in biribiri* van rivieren en kreken*. - Opm.: Vermoedelijk werd met bijlhart (plak. van 1689; S&dS 186); enige vindpl.) b. bedoeld.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal