Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bemiddeling - (het trachten tot overeenstemming te brengen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

bemiddelen ww. ‘als tussenpersoon fungeren’
Vnnl. bemiddelen ‘tot stand brengen (bijv. vrede, een huwelijk) ’ [1642; WNT]; nnl. bemiddelen (tussen, bij, in) ‘proberen partijen tot overeenstemming te brengen’ [1856-57; WNT], ‘werk vinden voor’ [1986; Koenen].
Afgeleid met → be- van het Middelnederlandse werkwoord middelen ‘tot stand brengen, tot overeenstemming brengen’ [1300-50; MNW], een afleiding van → middel.
Bij het werkwoord middelen: mnd. middelen; mhd. mitteln; oe. midlian; on. miðla (nzw. medla ‘bemiddelen’).
Bij de betekenis ‘werk vinden voor’ ook (on)bemiddelbaar ‘(niet) geschikt voor arbeidsbemiddeling’ [1986; Koenen].
bemiddelaar zn. ‘hij die bemiddelt’. Nnl. bemiddelaar ‘id.’ [1854-55; WNT]. Afleiding van bemiddelen met het achtervoegsel → -aar. ♦ bemiddeling zn. ‘het trachten tot overeenstemming te brengen; hulp’. Nnl. bemiddeling ‘poging tot brengen van overeenstemming’ [1731-35; WNT], ‘het helpen’ [1866; WNT]. Afleiding van bemiddelen met het achtervoegsel → -ing.

EWN: bemiddelen ww. 'als tussenpersoon fungeren' (1642)
ANTEDATERING: om eenen vrede te bemiddelen 'om een vrede tot stand te brengen' [1608; Pasquier, 282]
Later ook: wannneer de betrokkene niet bemiddelbaar is 'als er voor de betrokkenen geen werk te vinden is' [1965-66; Staten-Generaal Digitaal, kamerst. 8609-3, 23] (EWN: 1986)
EWN: ♦ bemiddelaar zn. 'hij die bemiddelt' (1854-55)
ANTEDATERING: vnnl. een voortreffelyken bemiddelaar van het twaalfjaarigh bestandt [1656; Hooft, 382 [=375]]
EWN: ♦ bemiddeling zn. 'het trachten tot overeenstemming te brengen; hulp' (1731-35)
ANTEDATERING: Vnnl. door Eumenes bemiddeling [1646; Livius, 595]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal