Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bekeuren - (proces-verbaal opmaken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

bekeuren ww. ‘proces-verbaal opmaken’
Mnl. becoren ‘te weten komen, bevinden’ [1240; Bern], bekeuren, becoren ‘een wettelijke verordening maken, beboeten’ [1402-55; MNW]; vnnl. bekeuren ‘een beboeting aanzeggen’ [1537; WNT waard II], bekeuren ‘ergens een reglement voor maken’ [1866; WNT].
Gevormd uit het voorvoegsel → be- en mnl. keur, core ‘reglement, boete’, zie → keur.
bekeuring zn. ‘proces-verbaal, beboeting’. Mnl. bekeuringe ‘boete, beboeting’ [1318; MNW]; nnl. bekeuring ‘proces-verbaal’ [1716; WNT]. Afleiding van bekeuren met → -ing.

EWN: bekeuren ww. 'proces-verbaal opmaken' (1240* en 1402-55)
ANTEDATERING: ic ... was becort 'ík was berispt' [1317-25; iMNW]
{* De eerste attestatie in het EWN uit 1240 moet geschrapt worden. Die betreft het ww. becoren 'bekoren' en niet bekeuren. Bij de tweede attestatie moet de vorm bekeuren geschrapt worden.}
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

bekeuren* [verbaliseren] {1201-1250 in de betekenis ‘een wettelijke verordening maken op, bekeuren’} van middelnederlands keure, keuze [verordening, in een keur vastgestelde straf, boete] (vgl. keur).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

bekeuren ww., mnl. bekeuren, bekueren, bekoren ‘een wettelijke verordening (keur) maken; bekeuren’; afgeleid van keur.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

bekeuren ww., mnl. becȫren “een reglement maken omtrent iets, beboeten”, afgeleid van cȫre in de bett. “reglement, boete”. Zie keur. In de bet. “een reglement maken” komt ook mnl. cȫren voor, in de bet. “beboeten” mnd. kȫren. Vgl. bekoren.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

bekeuren ‘verbaliseren’ -> Fries bekeure ‘verbaliseren’; Surinaams-Javaans bekir, mbekir ‘verbaliseren’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

bekeuren* verbaliseren 1240 [Bern.]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal