Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

bananenrepubliek - (staat met onstabiel politiek systeem)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

banaan zn. ‘vrucht van cultuurvormen van het geslacht Musa
Vnnl. banana [1596; Toll.], bonanas (mv.), bonanos (mv.), bonnanas (mv.) [1601; WNT], bananes (mv.), banannes (mv.) [1622; WNT], bananesses (mv. bij een als enkelvoudig opgevat Portugees meervoud bananas) [1646; WNT]; nnl. bananen (mv.) [1774; WNT], banane (ev.) “paradijs- of adamsvijg” [1824; Weiland].
Ontleend aan Portugees banano ‘bananenboom’, banana ‘bananenvrucht’ < banam, een woord uit het Sousso in Guinea, een Niger-Congo-taal. Men neemt algemeen aan dat de klankovereenkomst met Arabisch banān, banana ‘vingers, vinger’ toevallig is. Een West-Indische oorsprong als bij → ananas is eveneens onwaarschijnlijk. Portugese schrijvers uit de 16e eeuw vermelden bananas als de Congolese of Guinese naam voor de vruchten, die eerder onder andere benamingen bekend waren (bijv. Frans pommes de paradis; zie ook bovengenoemde vindplaats uit 1824).
In het Surinaams-Nederlands wordt onderscheid gemaakt tussen banaan ‘kook-, bakbanaan (niet rauw te eten)’ en bakove ‘banaan’ (mv. bakoven, uit ouder bacove [1685; Donselaar]); zie ook → pisang.
bananenrepubliek zn. ‘staat met onstabiel politiek systeem’ [1979; Verschueren]. Leenvertaling van Engels banana republic, zo genoemd wegens de berucht instabiele politieke systemen in de Latijns-Amerikaanse bananenproducerende republieken.
Lit.: J. Daeleman (1980) ‘Les étymologies africaines du FEW’, in: Vox Romanica 39, 104-119; Philippa 1991

EWN: ♦ bananenrepubliek zn. 'staat met onstabiel politiek systeem' (1979)
ANTEDATERING: bananen-republiek [1923; Vaderland 11/10]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal