Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

axioma - (onbewezen maar als grondslag aanvaarde stelling)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

axioma zn. ‘onbewezen maar als grondslag aanvaarde stelling’
Vnnl. axioma ‘grondstelling’ [1634; WNT Supp].
Ontleend aan Latijn axiōma < Grieks axíōma ‘waardigheid, aanzien’, een afleiding van áxios ‘waard, tegen iets opwegend’, eerder ‘zwaar’, afleiding van ágein ‘wegen’, misschien (via ‘een weegschaal doen bewegen’) hetzelfde woord als ágein ‘drijven, leiden’.
Sinds Aristoteles werd het woord de filosofische benaming voor ‘algemeen gewaardeerd principe’.

EWN: axioma zn. 'onbewezen maar als grondslag aanvaarde stelling' (1634)
ANTEDATERING: de seer ghewichtighe "Axioma" 'de zeer belangrijke grondstelling' [1608; Oratie, 7]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

axioma [onbewezen maar als grondslag aanvaarde stelling] {1654} < latijn axioma < grieks axiōma [waardigheid, aanzien, axioma], van axios [tegen iets opwegend, waard].

Thematische woordenboeken

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Axioma (< Gr. ἀξίωμα; < ἀξιοῦν = vorderen, eisen). Onbewezen als grondslag van een theorie aanvaarde stelling. Deze moderne betekenis van het woord is geheel in overeenstemming met de etymologie (datgene, waarvan aanvaarding geëist wordt), beter dan die van ontwijfelbare waarheid, die men er vroeger veelal aan hechtte.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

axioma ‘onbewezen maar als grondslag aanvaarde stelling’ -> Indonesisch aksioma ‘onbewezen maar als grondslag aanvaarde stelling’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

axioma onbewezen maar als grondslag aanvaarde stelling 1654 [WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal