Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

attaché - (diplomatieke rang)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

attaché zn. ‘diplomaat aan een gezantschap’
Nnl. attaché “aanhangeling, huisbediende, opwachter” [1824; Weiland], attaché ‘toegevoegde aan een gezantschap’ [1872; WNT].
Ontleend aan Frans attaché (d'ambassade) ‘diplomaat in de laagste rang’ [1822; Rey], van Frans attaché ‘degene die verbonden is aan’, het gesubstantiveerde verl.deelw. van attacher ‘vastmaken, verbinden’ < Oudfrans atachier ‘vastmaken, verbinden’ [ca. 1080], waarvan de herkomst onduidelijk is. Meestal wordt aangenomen dat dat woord met behulp van het voorvoegsel a- ‘aan’ is afgeleid van Oudfrans tache ‘klem, haak’ (wrsch. een Germaans leenwoord, zie → tak). Het kan echter ook (met vervanging van de eerste lettergreep door een betekenisdekkend voorvoegsel) om hetzelfde woord gaan als Oudfrans estachier ‘vastbinden (aan een paal)’, een afleiding van het zn. estache ‘paal’ < Frankisch *stakka ‘paal’, zie → staak.
attachékoffer zn. ‘diplomatenkoffer’. Nnl. attaché-case “plat handkoffertje” [1974; Koenen], attachékoffer ‘id.’ [1984; Dale NN]. Leenvertaling van Engels attaché case ‘id.’ [1904; OED], uit attaché ‘diplomaat’ en case ‘koffer’.

EWN: attaché zn. 'diplomaat aan een gezantschap'; de betekenis 'diplomaat' (1872)
ANTEDATERING: Attaché bij s'Konings Ambassade aan het Hof van Groot-Brittannie [1824; Leydsche courant 20/9]
EWN: ♦ attachékoffer zn. 'diplomatenkoffer' (1974)
ANTEDATERING: de vermiste attaché-case [1922; Leidsch dagblad 3/1]
Later: een leeren attaché-koffertje [1922; Leidsch dagblad 18/7] (EWN: 1984)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

attaché [diplomatieke rang] {1846} < frans attaché, eig. verl. deelw. van attacher [vastmaken, dus iem. die verbonden is aan … ], van à [aan] + een frankisch woord voor haak, vgl. middelnederlands tac, tacke [voorwerp met scherpe punt, bv. vork, vervolgens puntig takje, tak] (vgl. tak); kleding werd met doornen of gespen gesloten vóór de toepassing van de knoop.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

attaché (Frans attaché)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

attaché ‘diplomatieke rang’ -> Indonesisch atasé ‘diplomatieke rang’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal