Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

articulatie - (spraakklankvorming)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

articuleren ww. ‘duidelijk uitspreken’
Eén geïsoleerde vindplaats in mnl. in dat ... die drie principael linien wel gearticuleert siin ‘dat de drie hoofdlijnen goed duidelijk zijn’ (over handlijnen, hier dus ‘uitgesproken’ in de overdrachtelijke betekenis) [1351; MNW-P]. Daarna pas vnnl. articuleren ‘in artikelen verdelen, punt voor punt uiteenzetten’ [articuleert 1503; Boutillier], ‘spraakklanken vormen, produceren’ [ghearticuleert 1568; WNT Supp.]; nnl. ‘duidelijk uitspreken’ [1824; Weiland].
Ontleend aan Latijn articulāre ‘in leden verdelen; duidelijk uitspreken’, een afleiding van articulus ‘lid, gewricht, geleding (van planten of bomen), onderdeel’, zie → artikel.
articulatie zn. ‘duidelijke uitspraak’. In dezelfde context als boven één geïsoleerde vindplaats mnl. goede articulatie [1351; MNW-P]; daarna vnnl. articulatie “beleeding” [1658; Meijer], ‘duidelijkheid in uitspraak’ [1824; Weiland]. Ontleend aan middeleeuws Latijn articulatio ‘id.’, afleiding van Latijn articulāre.

EWN: ♦ articulatie zn. 'duidelijke uitspraak'; de betekenis 'duidelijke uitspraak' (1824)
ANTEDATERING: dezelfde "articulatie" 'dezelfde uitspraak' [1749; Pluche, 13]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

articulatie [spraakklankvorming] {1824} < frans articulation < latijn articulationem, 4e nv. van articulatio, van articulare (verl. deelw. articulatum) [duidelijk spreken, articuleren] (vgl. articuleren).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

articulatie ‘spraakklankvorming’ -> Indonesisch artikulasi ‘spraakklankvorming’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

articulatie spraakklankvorming 1824 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal