Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

aritmetica - (rekenkunde)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

aritmetica zn. ‘rekenkunde’
Mnl. astronomie, arismerike ende geometrie [1285; CG II, Rijmb.], Logike, nature, astronomie, Arismetike, geometrie [1300-25; MNW-R]; vnnl. arithmetijcke [1553; Werve], arithmetica [1591; WNT].
Zowel ontleend aan Frans arithmétique als rechtstreeks (zoals te zien aan de spelling) aan middeleeuws Latijn arithmetica < Grieks arithmētikḕ (tékhnē) ‘rekentechniek, rekenkunst’, afleiding van arithmós ‘getal, hoeveelheid’ bij het werkwoord arithmein ‘tellen, rekenen’, verwant met Latijn ars ‘kundigheid’, waaruit bijv.artiest.
De -s- in de Middelnederlandse vorm is ontstaan door fricatieve uitspraak van de -th-, net zoals in Oudfrans arismetique [13e eeuw].

EWN: aritmetica zn. ‘rekenkunde’; de vorm aritmetica (1553)
ANTEDATERING: musijcke, retorijcke, ... Arithmetica ende Alchimisterie [ca. 1500; iWNT vrij]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

aritmetica [rekenkunde] {arismetike, artrichmetrike 1285} < latijn arithmetica [idem] < grieks arithmètikè (technè), technè [kunde], arithmètikè, vr. van arithmètikos [reken-], van arithmos [getal, totaalsom, cijfer] (vgl. ritme). De middelnl. vorm < oudfrans ari(s)métique.

Thematische woordenboeken

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Arithmetica (< Gr. ἡ ἀριθμητική τέχνη = rekenkunde; i.h.b. de theoretische getallenleer, niet het practische rekenen; < ἀριθμός = (natuurlijk) getal). Rekenkunde.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

aritmetica rekenkunde 1591 [WNT Suppl] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal