Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

apsis - (halfronde uitbouw in kerken)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

apsis [halfronde uitbouw in kerken] {1858} < latijn absis, apsis (vgl. abside).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

absis: “horisontale koördinaat i.d. Wisk.”; Eng. absciss(e), Lat. abscissa (vr. vorm v. verl. dw. v. abscindere, “afsny’’), nie te verwar nie met Ndl. absis/apsis, Afr. apsis, “bep. soort nisboog i.d. boukunde” (Lat. absis/apsis, Gr. (h)apsis).

apsis: “veelhoekige nis onderkant koepel; nis vir biskopstroon of koor in ou kerke”; Ndl. apsis, Eng. apse/apsis uit Lat. apsis, Gr. apsis/(h)apsis, hou verb. m. Gr. ww. (h)aptein, “aanheg, vasbind, verbind”.

Thematische woordenboeken

N. van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

apsis (Latijn apsis)

P.H. van Laer (1964), Vreemde woorden in de sterrenkunde, 2e druk, Groningen

Absis (= Lat. absis, -idis of apsis = boog, deel van een cirkelomtrek; < Gr. ἀψίς of ἀψίς (apsis of hapsis) = verbinding; ook: hemelgewelf). De term absis wordt door Plinius en de Griekse astrologen ook gebruikt voor planetenbaan, waarbij het apogaeum genoemd werd absis summa of altissima α terra (het hoogste punt van de baan, van de aarde uit gezien) en het → perigaeum absis humülima of próxima α terra (het laagste of dichtst bij zijnde punt, van de aarde uit gezien). Naderhand werd de term absis gereserveerd voor de uiteinden der lange as van de baan, en de verbindingslijn van deze punten werd absidenlijn of apsidenlijn genoemd.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

apsis halfronde uitbouw in kerken 1858 [WNT koor] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal