Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

anesthesie - (pijnverdoving)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

anesthesie zn. ‘pijnverdoving’
Vnnl. anaesthesia “ghevoelloosheidt” [1663; Meijer]; nnl. anaesthesis “bewusteloosheid van zieken” [1824; Weiland], anaesthezie ‘gevoelloosheid’ [1863; Kramers], anaesthesie “des chirurgiens ... gevoelloosmaking door chloroform enz.” [1910; Bauwens].
Als medische term ontleend aan Neolatijn anaesthesia ‘gevoelloosheid’ < Grieks anaisthēsíā, gevormd uit → a- ‘zonder’ en aísthēsis ‘gevoel’, zie ook → esthetica.
Voor het midden van de 19e eeuw betekende anaesthesia voornamelijk ‘afwezigheid (als of door ziekte) van gevoel’. De opkomst van de kunstmatige anesthesie maakt dat het woord nu vooral wordt gebruikt voor ‘opgewekte gevoelloosheid’.

EWN: anesthesie zn. ‘pijnverdoving’; de vorm anesthesie (1863)
ANTEDATERING: ongevoeligheid (Anaesthesie) [1842; Sobernheim, Handboek tot de practische leer der geneesmiddelen, 495]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

anesthesie [gevoelloosheid] {anaesthesia 1669} < latijn anaesthesia < grieks anaisthèsia [gevoelloosheid], van anaisthètos [zonder gewaarwording], van a(n)- [on-, zonder] + aisthètos [waarneembaar], van aisthanesthai [bemerken].

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

anesthesie ‘gevoelloosheid’ -> Indonesisch anéstési(a) ‘gevoelloosheid’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

anesthesie gevoelloosheid 1663 [MEY] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal