Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ampas - (uitgeperst suikerriet)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

ampas [uitgeperst suikerriet] {1886} < maleis ampas [afval, residu, drab, bezinksel], javaans ampas.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

J. van Donselaar (1989), Woordenboek van het Surinaams-Nederlands, Muiderberg

am’pas (de), (gebr. op suikeronderneming Mariënburg) uiteengerafeld en gekneusd en ook gedeeltelijk of geheel uitgeperst suikerriet. - Etym.: Maleis. Van Dale: a. = uitgeperst suikerriet. - Zie ook: bagacilo*, tras*.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

ampas: “residu v. uitgeperste, uitgekookte of getrekte sap”; wsk. Mal. (h)ampas, “uitgeperste vesels”, ens. (vWel VAH 301).

N. van der Sijs (bezorger) (2003), Uit Oost en West. Verklaring van 1000 woorden uit Nederlands-Indië van P.J. Veth (1889), met aanvullingen van H. Kern en F.P.H. Prick van Wely (1910), Amsterdam. Gebaseerd op: Uit Oost en West. Verklaring van eenige uitheemsche woorden van P.J. Veth uit 1889, recensie van het werk van Veth door H. Kern in De Indische Gids van 1889, en ‘Etymologisch aanhangsel’ (p. 297-350) uit het Viertalig aanvullend Hulpwoordenboek voor Groot-Nederland van Prick van Wely uit 1910

ampas1 [uitgeperst suikerriet]. Ampas is een Javaans en Maleis woord, dat volgens het Javaanse handwoordenboek van prof. Roorda betekent: ‘het vaste overblijfsel van iets, waarvan de waterdeelen uitgeperst zijn, of dat uitgetrokken of uitgekookt is, zooals van uitgeperst suikerriet, koffiedik of theebladeren’. Volgens Klinkerts Supplement betekent het te Riouw ook ‘uitvaagsel, afschrapsel’.

Bij de Europeanen in Indië is dit woord zeer in gebruik voor de afval in de fabrieken van suiker en indigo, bijvoorbeeld De Sturler, Handboek voor den landbouw, p. 823: ‘De dessahoofden wier indigo-product verwerkt wordt, moeten zorgen dat er steeds brandstof voorhanden is, wanneer de ampas (in dit geval de takjes der bladeren) ontbreken mocht.’ [V]

ampas2 [uitgeperst suikerriet]. Maleis hampas = afval, uitgeperste vezels, enz. [P]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal