Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

alpien - (op de Alpen betrekking hebbend)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

alp zn. ‘berg’
Vnnl. Alpen “hooghe berghen” [1542; Dasypodius], Alpes, alpen (mv.) “hooghe bergen die Italien van anderen landen scheyden” [1546; Dasypodius]; nnl. alp ‘berg’ [ca. 1840; WNT vaarwel]. Daarnaast de variant alm ‘bergweide’ [1876; Donselaar 2000b].
Ontleend aan het Duits, waarin Alpe al in de 8e eeuw verschijnt: untar alpeom ‘aan de voet van de Alpen’; ook Griekse en Latijnse auteurs kenden de Alpēs al. In het Oudhoogduits komen ook vormen met -b- voor, en kan de betekenis ook algemener ‘bergweide’ en ‘berg’ zijn. De variant Alm is een jonge Duitse bijvorm [eind 15e eeuw; Pfeifer] en een samentrekking (met assimilatie) van de verbogen vorm mhd. alben. Wrsch. gaat het om een voor-Indo-Europese, door de Kelten geadapteerde, vorm *alb-io(n), die ‘(hoge) berg’ betekende.
In het Nederlands bestaat Alpen oorspr. alleen als geografische naam. Vanaf de 19e eeuw wordt ook wel het enkelvoud in de betekenis ‘berg’ gebezigd.
alpien bn. ‘op de Alpen betrekking hebbend’. Nnl. in alpine-uitrusting [1910; WNT Supp.], het alpiene reddingswezen [1913; WNT Supp.]. Ontleend aan Frans alpin < Latijn alpīnus, afleiding van Alpēs.

EWN: alp zn. ‘berg’ (1542)
ANTEDATERING: mnl. die alpen, dat sijn gheberchte 'de Alpen, dat is een gebergte' [1462; MNW-P]
EWN: ♦ alpien bn. ‘op de Alpen betrekking hebbend’ (1910)
ANTEDATERING: alpine streek 'gebied op 6000 voet en hoger' [1864; Gids 4, 404]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal