Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

adoot - (straatagent (smeris))

Thematische woordenboeken

E. Sanders (2009), Van Dale Modern Bargoens woordenboek, Utrecht

adoot, adoteman politieagent. In 1935 voor het eerst aangetroffen, in een literaire tekst. In 1937 voor het eerst opgenomen in een Bargoense woordenlijst, De Gabbertaal van E.G. van Bolhuis. De herkomst is niet bekend. Deze benamingen voor ‘politieagent’ lijken vooral in Rotterdam te zijn gebruikt. Vergelijk adje.
— ‘Laat ’m maar gaan’, zee ze tege de adoot, die z’n hanschoen al uitdee om me, zoo tussche me #schoere [schouders], een jatje te geven tot an ’t stoepie van ’t beroo. ¶ Willem van Iependaal, Polletje Piekhaar (1935), p. 14
— ‘’t Kan allemaal wel waar wezen, maar je ben in overtreding, man. Wie niet hore wil, mot maar voele.’ ‘Je zal ’t wel late om die stumper te bekeure, adoteman’, helpt Altena. ¶ C.T.H. Jongejan-de Groot, Verdonkerd goud (1947), p. 12
— Daarom voelt hij opeens een klap in z’n nek, hij hoort een vloek, vloekt terug, smijt het glaasje van de tafel, zodat het met gerinkel aan stukken valt, rent het terras af en daar staat een adoot, die hem bij zijn nek grijpt. En dan doet Wimpie het stomste wat hij doen kan: hij trapt de adoot tegen zijn schenen en begint als een speenvarken te gillen. ¶ B. Stroman, Kleine diefjes worden groot (1949), p. 20

M. De Coster (2007), Groot scheldwoordenboek: van apenkont tot zweefteef, Antwerpen

adoot: (straatjeugd, begin twintigste eeuw) straatagent. Syn.: bout*, jato*, juut*, kip*, klabak*, smeris*.

Elke stad heeft zijn bij- of scheldnamen voor den politieman: de ‘klabak’, de ‘diender’, de ‘smeris’, de ‘adoot’; en alle afdeelingen van het corps worden in deze benamingen verwerkt, zodat we den bereeden agent wel ‘knol-smeris’ hebben hooren noemen. De ‘tuf-adoot’ was de laatste vondst voor den agent, die op motorfiets of in een kleine two-seater zijn dienst doet. (Nieuwe Rotterdamsche Courant, 06/12/1927)
Klerken, schrijvers, stille dienders en straatadoten hingen over de vensterbanken. (Willem van Iependaal, Lord Zeepsop, 1937)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal