Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

actualiteit - (onderwerp van de dag)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

actueel bn. ‘op het ogenblik bestaande’
Vnnl. actueel [1535; MNW], actueel, acteux “werckelijck” [1650; Hofman].
Ontleend aan Frans actuel ‘werkelijk, huidig, werkzaam’ [13e eeuw] < Laatlatijn āctuālis ‘werkzaam’, bij Latijn agere ‘handelen, doen’ (waaruit → ageren).
De betekenis is van ‘werkzaam’ naar ‘op het ogenblik werkzaam’ gegaan. Deze laatste betekenis is in de tweede helft van de 19e eeuw onder invloed van het krantenwezen opgekomen en geëvolueerd tot ‘op het ogenblik bestaande’.
actualiteit zn. ‘het actueel-zijn’, (meestal als mv.) ‘actuele onderwerpen’. Nnl. actualiteyt ‘werkzaamheid’ [1754; WNT Supp.], actualiteit ‘het actueel zijn’ [1863; WNT Supp.], actualiteiten ‘actuele onderwerpen’ [1914; WNT revue]. Ontleend aan Frans actualité [14e eeuw].

EWN: ♦ actualiteit zn. ‘het actueel-zijn’, (meestal als mv.) ‘actuele onderwerpen’; de betekenis (van het mv.) 'actuele onderwerpen' (1914)
ANTEDATERING: "actualiteiten" 'actuele gebeurtenissen' [1861; NRC 28/5]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

actualiteit [onderwerp van de dag] {1754} < frans actualité < middeleeuws latijn actualitatem, 4e nv. van actualitas, van actualis [praktisch, werkzaam] (vgl. actueel).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

actualiteit onderwerp van de dag 1754 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal