Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

achterlader - (van achteren te laden schietwapen of vrachtwagen; homo)

Thematische woordenboeken

M. De Coster (2007), Groot scheldwoordenboek: van apenkont tot zweefteef, Antwerpen

achterlader: (Bargoens) homoseksueel. Volgens Endt (1974) ‘naar het van achteren te laden schietwapen’. Er wordt wellicht ook gezinspeeld op het ‘van achteren nemen’. Mogelijk ontleend aan het Duitse Rotwelsch (Hinterlader), waar het al aan het eind van de 19de eeuw in zwang was, zowel voor een ‘homoseksueel’ als voor ‘anale coïtus’.

Achterlader: iemand die geslachtsverkeer per anus toelaat. (E.G. van Bolhuis, De Gabbertaal, 1937)
Maar hij werd – en passant – ook nog ’ns twee weken lang geschopt en uitgescholden. Voor matennaaier, omdat-ie de sfeer op de zaal bedierf. En ook voor wijf, voor homosefiel, en achterlader, omdat de korporaal of hoe heet de beroeps ’m een mietje vond. (Jan Eilander, Altijd te laat, 1992)
Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

revolver [handvuurwapen] (1855). In 1855 is voor het eerst in een Nederlands woordenboek sprake van het Engelse leenwoord revolver. Twee jaar eerder spraken kranten van “het Americaansche pistool, revolver genaamd”. “Figuurlijk spreekt men nog wel van ‘iemand het pistool op de borst zetten’, maar in werkelijkheid gebruikt men in dat geval de veel jongere revolver”, aldus neerlandicus Jan te Winkel in Eene halve eeuw 1848-1898. Te Winkel vermeldt de revolver in een passage over nieuwe krijgswoorden: “Bij het krijgs- en zeewezen zijn evenzoo vele nieuwe woorden ingevoerd. Geheele wapens verdwenen of zijn van naam veranderd. “Lancier” is reeds een historische naam geworden, en om te weten wat een “kurassier” is, moet men reeds hoog bejaard, wat een “dragonder” is, niet al te jong zijn. De voorheen alleen uit Duitschland of Hongarije bekende naam huzaar is nu inheemsch geworden en bij den kleinsten straatbengel bekend. Daarentegen is over het woord “remplaçant” nu de doodsklok geluid. De tweede helft dezer eeuw heeft den naam achterlader aangenomen voor geweren, die den ouden “laadstok” overbodig maakten en den naam er van ten doode doemden. Figuurlijk spreekt men nog wel van “iemand het pistool op de borst zetten”, maar in werkelijkheid gebruikt men in dat geval de veel jongere revolver. De marine rust sinds het midden onzer eeuw allerlei nieuwe schepen, pantserschepen, uit: sinds den Amerikaanschen oorlog (1862) monitors, en vervolgens ramtorenschepen en torpedobooten. Ook heeft deze halve eeuw ons met dynamietbom en dynamietpatroon verrijkt, waarover zelfs in een land met zoo weinig mijnen als het onze druk wordt gepraat.”

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal