Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

aansteker - (apparaat om vuur te maken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

aansteken ww. ‘in vlam zetten; besmetten’
Mnl. aensteken ‘aantrekken’ [1340-50; MNW], ‘bestoken’ [1322; MNW], ‘(brand) aansteken’ [1390; MNW], ‘aanvallen, in beroering brengen’ (MNW); nnl. ook ‘infecteren, besmetten’ [1784; WNT].
Gevormd uit → aan en → steken.
Nhd. anstecken; nfri. oanstekke.
De basisbetekenis ‘steken, stoten’ van het simplex is aanwezig in aansteker ‘werktuig waarmee de giettap in de oven wordt gestoten’, een term uit de metaalindustrie.
aansteker zn. ‘apparaatje om rookwaar aan te steken’. Nnl. aansteker ‘id.’ [1941; Verschueren], maar al mnl. aensteker ‘brandstichter’ [MNHW].

Thematische woordenboeken

J. van de Kamp en J. van der Wijk (2006), Koosjer Nederlands: Joodse woorden in de Nederlandse taal, Amsterdam; inclusief ongepubliceerde aanvullingen door de auteurs

aansteker: hulpkaarsje of lampje waarmee de Gannekelichten worden aangestoken.

— Judith heeft ernaar gekeken hoe haar vader de restjes kaarsvet uit het Chanoekah-ijzer heeft gehaald en er nieuwe, bleek-witte kaarsen in heeft gezet. Negen, een aansteker en acht andere, want het is de laatste avond Chanoekah geweest. Judith heeft hem de lucifers gegeven en hij heeft de lichten ontstoken en ze hebben een Hebreeuws lied gezongen. (JOSEPHA MENDELS, 1950)

Zie ook sjammes

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

aansteker ‘apparaat om vuur te maken’ -> Fries oanstekker ‘apparaat om vuur te maken’; Indonesisch anstéker, stéker, téker ‘apparaat om (een sigaret) mee aan te steken, te doen ontvlammen’; Menadonees anstèker, angstèker, stèker ‘apparaat om vuur te maken’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal