Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

aanbieden - (ter beschikking stellen)

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

aanbied ww.
1. Vrywillig beskikbaar stel of die geleentheid gee om iets aan te neem of te besit. 2. Te koop beskikbaar stel. 3. Beskikbaar wees of hom voordoen. 4. Die leiding neem in 'n radio- of televisieprogram.
In bet. 1, 2 en 3 uit Ndl. aanbieden (1855 in bet. 1, 1854 in bet. 3). Bet. 4 is 'n leenbetekenis van Eng. present (1933). Bet. 4 in Afr. t.o.v. radio wsk. in die laat-1930's en t.o.v. televisie in die laat-1970's.

Thematische woordenboeken

W. de Vreese (1899), Gallicismen in het Zuidnederlandsch, Gent

aanbieden (zich aanbieden). - Men kan zich aanbieden niet gebruiken, in zuiver Nederlandsch, in den zin van zich aanmelden (bij iemand). De fout is het gevolg van het feit, dat fr. se présenter de twee begrippen van zich aanmelden en zich aanbieden in zich vereenigt. || Dagelijks boden zich in de Nationale Conventie afgevaardigden der gemeentebesturen onzer groote steden aan, smeekende om deel te mogen maken van de Republiek, MATHOT, Troebele Tijd 75. Voormelde huidzieke (had zich) reeds meermalen ... aangeboden bij een anderen dokter, DE VOS, E. Off. gew. 39. Des anderendaags bood ik mij ... nogmaals bij de bedroefde familie aan, DE MONT in De Toekomst 33, 282. Wanneer ik ... oorlof vroeg, om tegen den avond terug te keeren, gaf men mij met veelbeteekenenden blik den raad, mij reeds in den namiddag aan te bieden, 33, 283.

zich aanbieden. - Het reflexieve zich aanbieden kan wel eene zaak als onderwerp bij zich hebben, maar niet in alle denkbare gevallen. Zoo zegt men wel dat een gunstige gelegenheid, een schoone kans zich aanbiedt, maar ’t lijkt toch wel wat vreemd, als men leest dat een naam, een weg, middelen zich aanbieden. Dit is blijkbaar navolging van ’t gebruik dat men in ’t Fransch maakt van se présenter en s’offrir, die in dergelijk verband zeer gewoon zijn, met de beteekenis zichtbaar, aanwezig of beschikbaar zijn, ja zeer vaak zelfs niet meer dan zijn, bestaan beduiden. In sommige gevallen passen andere reflexieve werkwoorden, als zich voordoen, zich opdoen, zich vertoonen; in nog andere is een heel andere wijze van uitdrukking noodig. Zie verder de aanhalingen. || Zoodra wij van zeeschilders spreken is de eerste naam, die zich aanbiedt, die der Van de Velden, GEIREGAT, Holl. Schilderk. 199 (bij HAVARD 247: Le premier nom qui s’offre, wat het best te vertalen is met De eerste naam, dien men aantreft). De eerste schilder van stillevens, die zich in de Hollandsche school aanbiedt, is David De Heem de oude, 207 (bij HAVARD 257: Le premier peintre de ce genre qui s’offre à nous, dans l’École hollandaise enz., d.i. De eerste uit de Hollandsche school, die dit vak beoefende, of die stillevens schilderde enz.). Wanneer gij even de lange straat ten einde wandelt, en alsdan den weg links, den eenigen die zich aanbiedt, inslaat, GITTÉE, Ons Bergl. 49 (waarom niet eenvoudig den eenigen die er is). Hij had beurtelings al de middelen overwogen, die zich ... aan de lafhartigheid der mannen aanbieden, BUYSSE in Nederland 1894, III, 17 (waarom zou hier niet passen al de middelen die een lafhartig man ten dienste staan, waarover een lafhartig man beschikt).

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

419. Aangeboden dienst is zelden aangenaam.

Deze spreekwijze wordt o.a. aangetroffen in de Prov. Seriosa, 123: Gheboden dienst es onwaert, dicitur oblatum fore servitum male gratum; bij Plantijn: Aengeboden dienst is dickwils onweerdt, service offert est souvent desdaingné, ou inagreable; Sartorius I, 10, 24: Merx ultronea putet, gheboeden dienst is onwaerdt; Servilius, 6*: Ad consilium ne accesseris antequam vocaris, onghebeden dienst en heeft gheenen danck; in de Adagia, 51: Opgedraeghen dienst behaeght alderminst. Een geheele litteratuur hierover vindt men bij Suringar, Erasmus, CXVIII; Harrebomée III, 160-161. Vgl. mlat. Est nimis ingratum servimen non vocitatum. (Werner, 28). In Twente zegt men: Aij de kat op 't spek bint wil ze 't nig vretten (zie Harreb. I, 384; Ndl. Wdb. VII, 1791; V. Schothorst, 149In den zin van: Men moet iets niet willen forceeren.); hd. ungebetener Dienst hat keinen Dank; oostfri. wen de mûs up 't spek bunnen word, dan fret he nêt (Dirksen I, 34); fri. as men de kat op 't spek bynt, wol se der net yn bite.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal