Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

aanbevelen - (aanraden, recommanderen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

aanbevelen ww. ‘aanraden, recommanderen’
Vnnl. anbeveelen ‘aanprijzen, recommanderen’ [1654; Meijer recommanderen].
Gevormd uit → aan en → bevelen.
Vnhd. anbefelen ‘aanbevelen’ [1612; Anderson]; nfri. oanbefelje ‘aanbevelen’.
Omdat het werkwoord scheidbaar samengesteld is, wordt de datering bemoeilijkt; het is immers niet uit te maken of het in de uitdrukking dat zij iemand bevelen aan God, die in oudere woordenboeken wel voorkomt, om een scheidbaar samengesteld werkwoord, dan wel om een werkwoord met voorzetsel gaat. Mnl. bevelen heeft als tweede betekenis (naast ‘een bevel geven’) ook die van ‘aanbevelen’, dus zonder voorzetsel.

EWN: aanbevelen ww. 'aanraden, recommanderen' (1654)
ANTEDATERING: aenbevolen worden 'aangeprezen worden' [1599; iWNT partij]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

aanbevelen* [aanraden] {1664} gevormd van aan + bevelen [eig.: bevelen aan iem., iets als in zijn handen stellen].

Thematische woordenboeken

W. de Vreese (1899), Gallicismen in het Zuidnederlandsch, Gent

aanbevolen (aanbevolen brief). - Uit onze officieele stukken is aanbevolen brief van lieverlede in de gewone taal doorgedrongen. Men zegt in goed Nederlandsch een aangeteekende brief (zie het Wdb. d. Ndl. Taal op Aanteekenen).(1)

(1) Uit het verslag van den heer Coopman blijkt dat in alle officieele stukken thans aangeteekend gebruikt wordt in plaats van aanbevolen. Toch meen ik dat de bovenstaande redactie mag behouden worden, want al wordt aanbevolen thans geweerd, de overgang van het woord uit de officieele stukken naar de gewone taal - vooral de taal der dagbladen en die der puristen -, dagteekent uit den tijd toen men in het Ministerie van Spoorwegen, Posterijen en Telegraphen nog zooveel eerbied voor het Nederlandsch niet betoonde. In antwoord op de warme verdediging van aanbevolen door den heer Coopman alleen dit: wanneer de Hollander zegt een aangeteekende brief, dan voelt hij achter het nuchtere aangeteekend zoo veel verscholen als de Franschman achter zijn beeldrijk recommandé. In het aanteekenen, “daar zit het hem in”, al verspilt men honderd woorden om den brief aan te bevelen!. Juist op dit gevoel komt het dus aan, wil men begrijpen dat aanbevolen een gallicisme is.

zich aanbevelen. - Dit werkwoord wordt in het Nederlandsch nooit anders dan met een persoon als onderwerp gebruikt. Naar het voorbeeld van fr. se recommander wordt het in Zuid-Nederland niet zelden ook van zaken, t.w. van boeken, gezegd, maar in dergelijke gevallen staat fr. se recommander gelijk met ndl. aanbevelenswaardig zijn. Zelfs eene andere wijze van uitdrukking is vaak, zoo niet noodzakelijk, dan toch verkieslijker; zie verder de aanhalingen. || Om zijnen schoonen titel en zijne fraaie uitvoering beveelt zich dit werkje al dadelijk bij elken vriend van het onderwijs aan, V. D. SCHELDEN in De Toekomst 35, 31 (hier kon b.v. gezegd worden Door zijnen schoonen titel enz. wekt dit boekje al dadelijk belangstelling bij elken vriend van het onderwijs). Wel viel het den geoefenden beoordeelaar licht ... fragmenten aan te wijzen, zich aanbevelend door eenen ruimen, stouten blik op personen en zaken, DE MONT in De Toekomst 35, 99 (hier past getuigend, bewijs gevend). Wat men intusschen tegenwoordig veeltijds kan opmerken, is, dat iemand bij het doorgronden zijner speciale wetenschap al te zeer zijn algemeene vorming uit het oog verliest en zoo, hoe geleerd ook, ... nog maar een oppervlakkig gevormd man is. Dat dient vermeden, en juist aan hen beveelt zich het encyclopedisch handboek aan, GITTÉE in De Toekomst 35, 38 (hier wordt vereischt voor dezulke is een encyclopedisch handboek geschikt, noodzakelijk).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

aanbevelen* aanraden 1656 [WNT abuseeren Suppl]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal