Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

wrensen - (hinniken)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

wrensen* [hinniken] {wre(i)nschen 1300} middelnederduits wrenschen, middelhoogduits renschen, van middelnederlands wre(e)nsch, oudsaksisch wrĕnisk, oudhoogduits reinisc, zweeds vrensk [tochtig].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

wrensen ww. ‘hinniken’, mnl. wrenscen, wreinscen, wrinscen ‘hinniken’, mnd. wrenschen, wrinschen, mhd. renschen, nde. vrinske, nzw. vrenskas ‘hinniken’, noorw. dial. rinska ‘luid schreeuwen (van dieren)’. Daarnaast mnl. wrensc ‘tochtig’ (van paarden), os. wrēnisk, ohd. reinisc, de. vrinsk, nzw. dial. vrensk (als znw. ‘hengst’) een afl. van *u̯raina, vgl. oe. wræne ‘bronstig’ en verder mnl. wrêne ‘hengst’, os. wrēnio, ohd. reinno, on. reini bij het ww. nnoorw. dial., nzw. dial. vrina ‘hinniken, schreeuwen’.

Etymologie is onzeker. — 1. Volgens Specht, Dekl. 56 bij oi. vṛśan- ‘mannelijk; man, hengst’, vṛśa-, vṛśabha ‘stier’, vṛsaṇa ‘teeltballen’ uit de idg. vorm u̯ṛsen, waarvoor zie IEW 81. — 2. Anders *u̯reini van de idg. wt. *u̯er ‘draaien’ (IEW 1158), vgl. nde. dial. vrinsk ‘zuur, zo dat de mond vertrekt’ zie: wrang 2. Men gaat dan uit van ‘het gezicht vertrekken’ > ‘in de bronsttijd de neus verdraaien’ > ‘hinniken’ > ‘bronstig zijn’; een wel wat geforceerde verklaring. — Maar als men uit moet gaan van deze wortel *u̯er, dan kan men vragen, of germ. *u̯rainjan niet eigenlijk het in een perk opgesloten paard betekent, evenals mnd. wrat, oe. wræð, got. wriþus ‘zwijnekudde’ en on. ráði ‘ever’.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

wrenschen (hinniken naar de merrie), mnl. wre(i)nscen, wrinscen “hinniken, wrenschen”. In gelijke bet. mhd. renschen, mnd. wrenschen, wrinschen, de. vrinske, zw. vrenskas, noorw. dial. ook met klankwettigen w-afval rinska “luid schreeuwen” (van dieren). Evenals mnl. wrensc, ohd. reinisc, os. wrênisk, de. vrinsk, zw. dial. vrensk (als znw. “hengst”), ags. wræ̂ne “bronstig, geil” bij zw. dial. vrī̆na “hinniken, wrenschen”, noorw. dial. (v)rī̆na “schreeuwen”, speciaal “wrenschen”, waarbij ook mnl. wrêne m. “hengst, strijdros”, ohd. reinno, os. wrênio m. “hengst”. Uit ’t Germ. mlat. waran(n)io, it. guaragno “hengst, strijdros”. Mogelijk van een basis wrī̆- “met de lippen trekken”, waarvan ook lat. rîdeo “ik lach”, oi. vrîdate (wri-zd-) “hij wordt verlegen, schaamt zich”.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

wrenschen ono.w., Mnl. id. + Ndd. wrinsken, Mhd. renschen, Zw. vrenska, De. vrinske: denomin. van *wrensch, Mnl. wrensc = tochtig, Os. wrênisk + Ohd. reinisc, Zw. vrensk, De. vrinsk, dat afgel. is van Mnl. wrene = hengst, Os. wrênio + Ohd. reinno: oorspr. onbek.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut