Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

wonderbaarlijk - (verbazingwekkend)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

wonder zn. ‘mirakel’
Onl. wundar ‘mirakel’ in thie duot uunder eino ‘die in zijn eentje wonderen verricht’ [10e eeuw; W.Ps.]; mnl. dat ist wunder gnvoge ‘dat is een groot wonder’ [1201-25; VMNW], wonder ‘verbazing; iets wonderlijks, wonderteken’ [1240; Bern.], Mirakle ende wonder groet ‘een mirakel en groot wonder’ [1265-70; VMNW].
Os. wundar (mnd. wunder); ohd. wuntar (nhd. Wunder); nfri. wûnder; oe. wundor; on. undr (nzw. under); alle ‘wonder’, < pgm. *wundra- ‘wat verwondering opwekt’.
Herkomst zeer onzeker. Er wordt wel gedacht aan de wortel pie. *uen- ‘slaan, verwonden’ (IEW 1108, zie ook → wond) in een betekenis ‘plotseling optredende gebeurtenis’, maar dat lijkt wat vergezocht. Kluge denkt aan verbinding met de wortel van → winden. Het zou dan gaan om een -ra-afleiding daarbij die dan oorspr. iets als ‘iets verwards, onbegrijpelijks’ zou betekenen. Maar ook dat lijkt wat omslachtig, al is er een parallel met → perplex, dat een soortgelijke ontwikkeling heeft doorgemaakt.
wonderlijk bn. ‘wat verwondering oproept, vreemd’. Onl. wundarlīk ‘wonderbaarlijk; bewondering wekkend’ in heilig ist duom thin uunderlic an Rehte ‘heilig is je tempel, wonderbaarlijk in rechtvaardigheid’ [10e eeuw; W.Ps.]; mnl. uil wundirlike túre ‘veel wonderlijke bijzondere eigenschappen’ [1201-25; VMNW], wonderlec ‘verwondering wekkend, zonderling’ [1240; Bern.], een wonderlijc caes ‘een wonderlijk geval’ [1300-25; MNW-R]. Afleiding met het suffix → -lijk van wonder. ♦ wonderbaarlijk bn. ‘wat verwondering oproept’. Vnnl. wonderbaerlick ‘wonderlijk’ [1562; iWNT]. Uitbreiding van het bn. vnnl. wonderbaer ‘wonderlijk’ [1562; iWNT verwonderenswaardig], dat een afleiding met het suffix → -baar bij wonder is.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

wonderbaarlijk (Duits wunderbar)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut