Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

wiskunde - (mathematica)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

wiskunde zn. ‘mathematica’
Vnnl. Wiskunde ‘mathematica’ in een gheslacht der Overnatuurkunde, der Natuurkunde, der Wiskunde (in de marge “Metaphysica. Physica. Mathesis.”) [1657; Clauberg].
Geleerde samenstelling van → wis ‘zeker’ en → -kunde ‘wetenschap’.
Wiskunde verdrong het oudere woord wiskunst ‘mathematica’, eerder al wisconst ‘id.’ [1586; iWNT], dat is geïntroduceerd door de wiskundige en taalpurist Simon Stevin (1548-1620). Wiskunst en wiskunde werden aanvankelijk ruimer opgevat dan tegenwoordig. Er viel ook “toegepaste wiskunde” onder: perspectief, navigatie, optica e.d.
Lit.: J. Clauberg (1657), Redenkonst, Amsterdam, 55; A. de Graaf (1694), De geheele mathesis of wiskonst, Amsterdam

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

wiskunde* [mathematica] {1711, vgl. wisconste 1586} van wis1 + kunde.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

wiskunde znw. Kil. wis-konste. Geleerde samenst.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

wiskunde v., d.i. de wisse kunde; vergel. Fr. les sciences exactes.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

wiskunde s.nw.
Wetenskap wat die eienskappe van getalle en figure bestudeer.
Uit Ndl. wiskunde (1738), 'n samestelling van wis 'seker wees' en kunde 'kunde'. Eerste optekening in Afr. in Patriotwoordeboek (1902).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

wiskunde ‘mathematica’ -> Duits dialect † Wißkünde ‘mathematica’; Papiaments wiskunde ‘mathematica als schoolvak’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

wiskunde* mathematica 1711 [Picarta: titel van François Halma]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal