Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

wisent - (Europese bizon (Bison bonasus))

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

wisent zn. ‘Europese bizon (Bison bonasus)’
Onl. wisent, in de plaatsnaam Wisenthurs ‘Alard uit Wezenhorst (Gelderland)’ [1155; ONW]; mnl. alleen bij Van Maerlant, in diverse vormen: in foreeste groot vintmense wale vesone hetemense in dutscher tale ‘in grote wouden zijn er veel, vesone noemt men ze in de volkstaal’ [1287; VMNW], in een later handschrift wesende [ca. 1375; MNW]; nnl. In de eerste plaats noemt hij ... den Wisent der Germanen, den Bison van PLINIUS [1840; Gids 1, 502].
In het Middelnederlands lijkt het oorspronkelijke woord al niet meer algemeen bekend. De huidige vorm wisent is dan ook vrijwel zeker in de 19e eeuw ontleend aan Duits Wisent.
Os. wisund; ohd. wisunt, wisant ‘wisent’; oe. wesend ‘buffel, wisent’; < pgm. *wisund- ‘wisent’. Latijn bisōn en Grieks bísōn zijn ontleningen aan het Germaans.
Herkomst onzeker. De uitgang doet denken aan die van een teg.deelw., zoals in → vijand en → vriend. Het eerste lid kan de wortel *wis- ‘stank’ van → wezel zijn; de wisent ‘de stinkende’ is dan genoemd naar zijn geur tijdens de bronsttijd. Ook het eerste lid van Oudpruisisch wis-sambrs ‘oeros’ is wrsch. verwant, hoewel dat ook bij ohd. wisa ‘weide’ kan horen (het tweede lid betekende ook ‘oeros’ en is verwant met Oudkerkslavisch zǫbrŭ ‘oeros’).

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

wisent* [Europese bizon] {wesent 1287} oudhoogduits wisunt, oudengels wesand, oudnoors visundr; buiten het germ. is verwant latijn visio, visium [stank]; het dier is genoemd naar de lucht die het tijdens de bronst verspreidt (vgl. wezel).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

wisent* herkauwer 1145 [Künzel]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut