Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

wieler - (boerderij, buurschap)

Thematische woordenboeken

G. van Berkel & K. Samplonius (2018), Nederlandse plaatsnamen verklaard

wieler 'boerderij, buurschap'
Onl. wilere, wilre, ohd. wilari, ontstaan uit mlat. villare, vilare 'tot een villa behorende grond, boerderij, buurschap', een afleiding van lat. villa 'herenboerderij'. Het woord is in deze vorm vroeg ontleend aan het Romaans: de overgang van rom. v- naar germ. w- is een kenmerk van vroege germanisatie van de soortnaam wieler (ohd. wilari), vergelijk ook → De_Weijer. Bij latere germanisatie (na de 7e eeuw) blijft de v- behouden, zie → Vijlen. Als toponymisch grondwoord heeft wieler zich vanuit Noord-Gallië verspreid. wieler-namen komen voor in Noord-Frankrijk, België, Nederlands Limburg, Duitsland en Zwitserland. Het was productief in plaatsnamen in de Merovingisch-Karolingische tijd van de 7e tot en met de 9e-10e eeuw1. Dit wordt algemeen aangenomen voor de wieler-namen in Zuid-Limburg; voor die in Noord-Limburg (inclusief Wyler net over de grens bij Nijmegen), alle in enkelvoudige vorm, heeft men aanvankelijk gedacht aan een ontstaan in Romeinse tijd, maar er zijn geen aanwijzingen dat deze namen ouder zijn dan de 7e eeuw2. Wel is het opvallend dat de oudste attestaties van samengestelde wieler-namen vaker enkelvoudige namen zijn. wieler-namen komen voor in de omgeving van heem-, -ing- en rode-namen, maar meer aan de randen van het oude cultuurland. Oudste attestaties in plaatsnamen: ws. 802-822 kopie 1150-1158 Walare (ligging onbekend, mogelijk → Wielder2)3, 930 Villara (identificatie twijfelachtig, misschien → Wolder)4, 1179 de Wilra sancti Dionisii (→ Nijswiller)5. Zie ook → Wahlwiller, → Wielder1, → Wijlre, → Wijlrehof en → Wiler.
Lit. 1Gysseling 1960 1187, 2Bach II 2 363, 3Künzel e.a. 1989 381, 4Tummers 1962 45, 5Künzel e.a. 1989 259.

Hosted by Meertens Instituut