Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

weer - (eelt)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

weer3* [eelt] {1300 in de betekenis ‘knoest, eelt’} oudengels wearr; buiten het germ. latijn verruca [wratje] (vgl. wrat).

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

weer 3 o. (eelt), Mnl. weer, met scherpl. ê, toch verwant met Ags. wearr (dial. Eng. war) + Lat. verruca: Idg. * u̯ers-, bij den wortel van wrat.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2011), Limburgs etymologisch woordenboek: de herkomst van de woorden uit beide Limburgen, Zwolle

war, zn.: strontje, hordeolum. Var. van weer 2. Vgl. Vnnl. weerooghe ‘hordeolum’ (Kiliaan). D. Werre ‘gerstekorrel’, Keuls Warre.

weer 2, zn.: kwast, knoest; eelt. Ook Vlaams. Mnl. weer ‘knoest, eelt’, warre ‘kwast in hout’, Vnnl. weer ande handen oft ande voeten ‘cal, durillon, galle, gallon’ (Lambrecht); weer ‘eelt; knoest, knoop’ (Kiliaan). Oe. wearr, Wvl. warre ‘eelt’ (De Bo), NH war ‘knoest’, Got. wairilo ‘lip’. Vgl. Lat. varus ‘pukkel’, verruca ‘wrat’ > Fr. verrue ‘wrat’, varix ‘spatader’. Verwant met dial. warte, worte en wrat met grondbetekenis ‘verhoging’.

F. Debrabandere (2010), Brabants etymologisch woordenboek: de herkomst van de woordenschat van Antwerpen, Brussel, Noord-Brabant en Vlaams-Brabant, Zwolle

weer, zn.: kwast, knoest; eelt. Ook Vlaams. Mnl. weer ‘knoest, eelt’, warre ‘kwast in hout’, Vnnl. weer ande handen oft ande voeten ‘cal, durillon, galle, gallon’ (Lambrecht); weer ‘eelt; knoest, knoop’ (Kiliaan). Oe. wearr, Wvl. warre ‘eelt’ (De Bo), NH war ‘knoest’, Got. wairilo ‘lip’. Vgl. Lat. varus ‘pukkel’, verruca ‘wrat’ > Fr. verrue ‘wrat’, varix ‘spatader’. Verwant met dial. warte, worte en wrat met grondbetekenis ‘verhoging’.

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

weer 1, were, warre zn.: knoest, kwast in hout; eelt. Mnl. weer ‘knoest, eelt’, warre ‘kwast in hout’, Vnnl. weer ande handen oft ande voeten ‘cal, durillon, galle, gallon’ (Lambrecht); weer ‘eelt; knoest, knoop’ (Kiliaan). Oe. wearr, Wvl. warre ‘eelt’ (De Bo), NH war ‘knoest’, Got. wairilo ‘lip’. Vgl. Lat. varus ‘pukkel’, verruca ‘wrat’ > Fr. verrue ‘wrat’, varix ‘spatader’. Verwant met dial. warte, worte en wrat met grondbetekenis ‘verhoging’.

F. Debrabandere (2005), Oost-Vlaams en Zeeuws-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de Oost- en Zeeuws-Vlaamse woorden, Amsterdam

weer 2 (B, E, G), were (L, R, ZV), zn. m.: eelt. Mnl. weer 'knoest, eelt', warre 'kwast in hout', Vnnl. weer ande handen oft ande voeten 'cal, durillon, galle, gallon' (Lambrecht); weer 'eelt; knoest, knoop' (Kiliaan). Oe. wearr, Wvl. warre 'eelt' (De Bo), NH war 'knoest', Got. wairilo 'lip'. Vgl. Lat. varus 'pukkel', verruca 'wrat' > Fr. verrue 'wrat', varix 'spatader'. Verwant met dial. warte, worte en wrat met grondbetekenis 'verhoging'.

A.A. Weijnen (2003), Etymologisch dialectwoordenboek, Den Haag

war, warre eelt, wrat, kwast in hout (Vlaanderen, Noord-Holland). = mnl. warre ‘kwast in hout’ ~ wrat (= hgd. warze ‘wrat’), got. wairilo ‘lip’, lat. varix ‘spatader’, lat. verruca ‘wrat’, toch. y-weruwelne ‘huidblaar’. Van een wortel die betekent ‘verhoging (in het land of op de huid)’.
Boekenoogen 1185-1186, De Bo 1183, NEW 849, IEW 1151.

weer IV, wier, wieër eelt, knoest, kwast (Zuid-Nederland). Opmerkelijk is de betekenisgelijkheid met war ↑, wat op verwantschap duidt, hoewel de ie en ieë dan singulier zijn.
MNCDN II 10-13, De Bo 1188.

F. Debrabandere (2002), West-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de West-Vlaamse woorden, Amsterdam

warre (DB), zn. v.: eelt; zie weer 2.

weer 2 (DB, K, O), zn. m.: eelt; kwast, knoest. Mnl. weer ‘knoest, eelt’, warre ‘kwast in hout’, Vroegnnl. weer ande handen oft ande voeten ‘cal, durillon, galle, gallon’ (Lambrecht), weer ‘callus, callum; nodus, tuber’ (Kiliaan). Oe. wearr, Wvl. warre ‘eelt’ (DB), NH war ‘knoest’, Got. wairilo ‘lip’. Vgl. Lat. varus ‘pukkel’, verruca ‘wrat’, varix spatader’. Verwant met worte/wrat met grondbetekenis ‘verhoging’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut