Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

waarschijnlijk - (denkelijk, aannemelijk)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

waarschijnlijk bn. ‘denkelijk, aannemelijk’
Vnnl. waerschijnlick ‘denkelijk, met vrij grote zekerheid’ in tghewin dat zy waerschynlicken zouden moghen doen ‘de winst die zij waarschijnlijk zouden kunnen maken’ [1540; iWNT].
Gevormd bij mnl. sc(h)ijnlijc ‘kennelijk, blijkbaar’, zoals in saken ..., die hi niet ne vermochte dat scijnlijc ware ‘zaken die hij blijkbaar zelf niet kon (doen)’ [1276; VMNW], met een eerste lid → waar 2 ‘overeenstemmend met de werkelijkheid’. Schijnlijc is een afleiding van → schijnen in de betekenis ‘een bepaalde indruk maken’ met het achtervoegsel → -lijk, en is in betekenis vergelijkbaar met het huidige schijnbaar. Mogelijk is het gevormd naar het voorbeeld van Frans vraisemblable ‘waarschijnlijk’ en/of Latijn vērī similis ‘id.’.
Nfri. wierskynlik.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

waarschijnlijk* [denkelijk] {1540} vertalende ontlening aan frans vraisemblable of latijn veri similis, van verum (2e nv. veri) [waarheid] en similis [gelijk(end)].

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

waarschijnlijk bnw. eerst sedert Kiliaen, is een vertaling van fra. vraisemblable.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

waarschijnlijk bnw., sedert Kil. Ook nog niet mhd. mnd. Vert. van lat. vêrî similis of fr. vraisemblable.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

waarschijnlijk (vert. van Latijn verisimilis of Frans vraisemblable)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

waarschijnlijk ‘denkelijk’ -> Duits wahrscheinlich ‘denkelijk’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

waarschijnlijk* bijwoord en bijvoeglijk naamwoord: denkelijk 1540 [WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut