Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

volwassen - (volgroeid)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

volwassen bn. ‘volgroeid’
Mnl. volwassen ‘volgroeid’ [1240; Bern.], in Jnde bruodet so lange dat die iungen sin volwassen ‘En broedt net zolang tot de jongen volgroeid zijn’ [1270-90; VMNW].
Verl.deelw. van mnl. volwassen ‘volgroeien’ zoals in die wiuere doit den gienen dar si af kuomen is. er si volwast ‘de adder doodt degenen van wie hij afstamt nog voor hij volgroeid is’ [1270-90; VMNW], gevormd uit → vol ‘tot het einde’ en → wassen 2 ‘groeien’.
De Middelnederlandse betekenis van volwassen komt overeen met Nieuwnederlands volgroeid. Niet alleen mensen en dieren, maar ook vruchten en de ongeboren vrucht konden volwassen zijn, wanneer deze hun volle omvang hadden bereikt. Tegenwoordig spreekt men alleen bij mensen, bomen en dieren nog van volwassen. Voor mensen kan het woord zelfstandig gebruikt worden als volwassene [1637; iWNT]. In het Middelnederlands gebruikte men in deze betekenis wel het woord → lieden (dat eveneens op een woord voor ‘groeien’ teruggaat), zoals blijkt uit Hi ... liep Met kindren ende met lieden [1340-60; MNW-R].

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

volwassen bnw. Reeds mnl. Deelw. van mnl. volwassen = ohd. follawahsan “zijn vollen wasdom bereiken”.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

volwasse b.nw.
1. Volgroeid. 2. Geestelik ryp, verantwoordelik.
Uit Ndl. volwassen (al Mnl. in bet. 1, 1637 in bet. 2), die verlede dw. van die ww. volwassen, 'n samestelling van vol 'volledig, heeltemal' en wassen 'groei, toeneem in grootte'.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

volwassen* volgroeid 1376 [MNW]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut