Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

voetbal - (leren bal voor de voetbalsport)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

voetbal [voetbalsport] {1889; in de betekenis ‘bal om tegen te schoppen’ reeds 1648; vgl. football 1885-1893} < engels football, van foot (vgl. voet) + ball (vgl. bal1).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

voetbal znw. m. < ne. football.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

† voetbal znw. † voetballen ww. Jonge woorden, gevormd naar eng. football.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

voetbal s.nw.
1. Opgeblaasde, veerkragtige, ronde of eiervormige bal. 2. Spel wat met so 'n bal gespeel word, bv. rugby of sokker.
Uit Ndl. voetbal (1648 in bet. 1, 1905 in bet. 2) 'bal wat met die voete beweeg word', 'sokker'. Die bal word so genoem omdat dit spesiaal ontwerp is sodat dit met die voete beweeg of geskop kan word, en die spel omdat dit met sodanige bal gespeel word.
D. Fußball (17de eeu), Eng. football (1486 in bet. 1), Fr. football.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

voetbal: bal en spel t.o.v. sowel rugby as sokker (ondersk. m. eiervormige en ronde bal) gebr.; soos Ndl. voetbal, leenv. uit Eng. football, maar nie soos i. Ndl. as ww. nie, daarvoor i. Afr. alleen voetbal speel.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

voetbal (Engels football)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

voetbal ‘voetbalsport’ -> Indonesisch futbal ‘voetbalsport’; Javaans putbal ‘voetbalsport’; Sranantongo futubal ‘voetbalsport’; Sarnami futbál khele ‘voetbalsport’.

voetbal ‘leren bal voor de voetbalsport’ -> Indonesisch futbal ‘leren bal voor de voetbalsport’.

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

voetbal [voetbalsport] (1879). In Nederland wordt voetbal in 1879 door Pim Mulier, de grondlegger van de georganiseerde sport in Nederland, geïntroduceerd onder de Engelse naam football. In de jaren erna raakt de vorm voetbal ingeburgerd. Aanvankelijk is voetbal nog een elitesport, maar in de Eerste Wereldoorlog wordt het een volkssport, doordat men de gemobiliseerde troepen voetbal laat spelen om ze bezig te houden.
voetbal is oorlog [uitspraak] (1971). Voetbaltrainer Rinus Michels (1928-2005) zegt in een interview in 1971 “Topvoetbal is zoiets als oorlog.” De uitspraak raakt ingeburgerd als ‘voetbal is oorlog’.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

voetbal leren bal voor de voetbalsport 1648 [WNT] <Engels

voetbal voetbalsport 1879 [WP] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut