Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

viking - (Noorman)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

viking [Noorman] {1835} < oudnoors vikingr, waarschijnlijk van vīk [baai], maar vermoedelijk meer speciaal Vík, de vroegere naam van de Oslofjord en aansluitende zeebocht.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

viking znw. m., onder invloed van ne. viking onjuiste schrijfwijze voor wiking.

wiking znw. m. ‘naam van de Noormannen’, overgenomen van on. vīkingr (met uitspraak v = w), dat overgenomen werd als oe. wīcing, ofri. wīzing, wīking, ohd. wīhhing.

De verklaring van deze naam is onzeker. Men legt verband met on. vīk ‘zeebocht, inham’ en gaat dan uit van een bet. ‘rover die in zeebochten aanlegt of op de loer ligt’, of wel van de eigennaam Vīk, oude naam voor de Oslo-fjord. — Maar het woord is ouder dan de Noormannentijd en niet tot Skandinavie beperkt. Reeds in de 8ste eeuw vinden wij oe. wīcing als ‘rover langs het litus Saxonicum’, waarom Björkman, Fschr. Johansson 1910, 6-8 aannam, dat het on. woord aan het oe. ontleend zou zijn. Maar in de 8ste eeuw komt ook reeds ohd. wihhing als PN voor. Deze naam kan verschillend verklaard worden, want men kan ook uitgaan van lat. vicus, zoals zeker in oe. Eoforwīcingas. De laatste behandeling van Askeberg, Norden och kontinenten i gammal tid 1944, 182 komt tot het resultaat, dat het woord inderdaad ouder is dan de Noormannentijd en wil het afleiden van het ww. on. vīkja met de bet. ‘iemand die uitwijkt’ d. w. z. ‘die buitenslands gaat op koopvaart- en rooftocht’, wat niet zeer waarschijnlijk is.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

Viking (ook met 'n kleinletter viking) s.nw. Ook Vikinger.
Skandinawiese seevaarder van ongeveer die 8ste tot die 11de eeu wat dele van Europa aangeval en beset het.
Uit Ndl. viking, vikinger (1835).
Ndl. viking, vikinger uit Hoogduits Wiking(er) of Eng. vikingr (1807) uit Oudnoors vikingr, mntl. 'n afleiding van vik 'baai' of meer wsk. van Vik, die vroeëre naam van die fjord in Oslo waar die seevaarders vandaan gekom het.
Fr. viking, It. vichingo, Sp. vikingo.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

Viking (Engels Viking)
Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

bloed en bodem [nationaal-socialistisch begrip] (1931). In 1931 wordt de Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland (afgekort NSB) opgericht door Anton Mussert, naar het voorbeeld van Hitlers politieke partij, de NSDAP. De NSB heeft een geheel eigen taalgebruik, dat met name tijdens de oorlog algemeen bekend raakt. Zo heeft de partij een eigen groet, ‘Hou zee’, die voor het eerst gebruikt wordt door de politicus Cees van Geelkerken in 1933. Uit de Duitse nationaal-socialistische taal komen woorden als levensruimte, ondermens, onmens, ophitsen, en bloed en bodem. Die laatste term legt een verband tussen afstamming (bloed) en de grond/levensruimte (bodem) van een volk, en wordt hiermee een centraal begrip in het nationaal-socialisme. Ook de rangen voor de SS en de benamingen voor politieke en militaire organisaties zijn vaak directe leenvormingen uit het Duits: standaardleider, hoofdstormleider, opperschaarleider. De NSB’ers grijpen graag terug op het Germaanse verleden, waardoor woorden als joelfeest, midwinterwende, runen en wiking veelvuldig gebruikt worden. Bonze of bons is een scheldwoord voor een sociaal-democratische partijfunctionaris. Het woord roddelen, voor ‘kwaadspreken’, (opvallend genoeg een Jiddisch woord) is in NSB-kringen zeer populair.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal