Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

verzamelen - (bijeenbrengen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

verzamelen ww. ‘bijeenbrengen’
Mnl. versamenen ‘bijeenbrengen, bijeenkomen’ in Doe dat conuent versament al Was ‘toen het hele convent bijeengekomen was’ [1265-70; VMNW], Versament tfolc ‘breng het volk bijeen’ [1285; VMNW], versamelen ‘bijeenbrengen, bijeenkomen’ in den ghenen de sych versamelt hebben ‘degenen die bijeengekomen zijn’ [1374; MNW].
Door dissimilatie gevormd uit mnl. versamenen, dat is afgeleid met het voorvoegsel → ver- (sub d) van het synoniem samenen ‘bijeenbrengen’ [1240; Bern.] < onl. samanen ‘id.’ (gesamenet ‘bijeengebracht’ [ca. 1100; Will.], samnunga ‘bijeenkomst’ [10e eeuw; W.Ps.]). Dit is een afleiding van Proto-Germaans *samana- ‘bijeen’, zie → samen.
Os. samnōn (mnd. samenen, samnen, sammen); ohd. samanōn (mhd. samenen, samnen); oe. somnian; ofri. somnia, samnia, sogenia (nfri. sammelje); on. samna (nno. samna); alle ‘bijeenbrengen’; < pgm. *samanōn-.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

verzamelen [vergaren] {versamelen 1444} < hoogduits versammeln. Het middelnl. woord was versamen {1265-1270}.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

† verzamelen ww. Een reeds mnl. mhd. mnd. samenst. Zie verder zamelen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

verzamelen ‘vergaren’ -> Deens forsamle sig ‘bijeenkomen, bijeenbrengen’ (uit Nederlands of Nederduits); Noors † forsamle ‘vergaren, (wederkerend) bijeenkomen’ (uit Nederlands of Nederduits).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

verzamelen vergaren 1444 [MNW] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut