Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

vervolgen - (voortzetten, rechterlijk aanklagen, achternazitten)

Thematische woordenboeken

S. Theissen (1978), Germanismen in het Nederlands, Hasselt

vervolgen

‘In zijn ontwikkeling volgen, naspeuren: de onderzoeker, wiens taak het is de literaire motieven te vervolgen op hun vaak zeer wonderlijke wegen.’ (Van Dale)

Heel wat puristen beschouwen vervolgen in de zin van ‘(het verloop van iets) nagaan, navorsen, nasporen, onderzoeken’ als een germanisme (D. ‘verfolgen’). Slechts twee woordenboeken hebben deze betekenis van vervolgen opgenomen: Koenen, die ze afkeurt, en Van Dale, die ze goedkeurt.

Aangezien de meningen zo verdeeld zijn en de meeste woordenboeken ze niet eens hebben opgenomen, is het onmogelijk iets over de inburgering van deze betekenis van vervolgen te zeggen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

vervolgen ‘voortzetten, rechterlijk aanklagen, achternazitten’ -> Deens forfølge ‘voortzetten, rechterlijk aanklagen, achternazitten’ (uit Nederlands of Nederduits); Noors forfølge ‘voortzetten, rechterlijk aanklagen, achternazitten’ (uit Nederlands of Nederduits); Negerhollands vervolg, vervolgt ‘voortzetten, rechterlijk aanklagen, achternazitten’.

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

2496. Te vuur en te zwaard verwoesten, vervolgen,

d.i. door middel van vuur en wapenen dooden, door brandstichting (of den brandstapel) en moord vernielen en dooden, met vier en zwaert dempen (Vondel, Jephta, 196). Vgl. de uitdr. moord en brand; lat. ferro ignique; flamma ac ferro; ferro flammaqueVgl Otto, 170; Suringar, Erasmus CCLIV; Journal, 142.; mnl. te viere ende te zweerde brengen, verderven; Kil.: Ontsegghen te vier ende te sweerde, igne ferroque minari; Plantijn: Te brande ende ten zwaarde dreigen, menacer à brusler et tuer; mnl. te brande doen; Despars, 2, 43: Daer verginghen zo metten messe zo metten viere XXXVII personen; Servilius, 191*: te vier en te sweerde, vertaling van ferrum et flamma; Sart. IV, 36: igni ferroque minariVgl. Pers, 236 a: Wat stenen herte sou niet self van droefheyt overstulpen, wanneer het sagh, dat men onnosele vroome mannen, vrouwen en jonghe luyden met vier en swaert pranghde, doode en verbrande?, te vier ende te zwaerdt ontseggen: de iis, qui extremam denunciant inimicitiam; Pers, 8 v (voorw.): Dese luyden gaven sich soo gewilligh, uyt liefde, die zy God hoopten toe te dragen, vuur en swaerd over, datse oock al singende ten slachtoffer traden; bl. 514 b: Dat men hun daer over te vyer en swaerde niet wilde vervolgen; Halma, 758: Alles te vuur en te zwaerd verwoesten, mettre tout à feu et à sang; Sewel, 927: De vyand dreigde het land te vuur en te zwaard te verwoesten, the enemy menaced to destroy the country by fire and sword; Schuermans, 839 a: te vuur en te zweerde, in allerhaast (Gent). Vgl. voor de vorming de uitdr. te spar en te kloet (Harreb. I, 415); te stokke en te messe (De Bo, 1105); hd. mit Feuer und Schwert verheeren; fr. mettre à feu et à sang; eng. to put to fire and sword.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal