Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

verticaal - (loodrecht)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

verticaal bn. ‘loodrecht’
Vnnl. in een verticale muer ‘een loodrechte muur’ [1614; WNT].
Ontleend aan Frans vertical ‘loodrecht’ [1587; TLF], eerder al in point vertical ‘het zenit, het hoogste punt’ [1545; TLF], een geleerde ontlening in de astronomie aan Latijn verticālis, een afleiding van vertex (genitief verticis) ‘hoogste punt’, een afleiding van de wortel van vertere ‘keren, wenden’, verwant met → worden.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

verticaal [loodrecht] {1614} < frans vertical [idem] < middeleeuws latijn verticalis [top-, hoogst], van vertex (2e nv. verticis) [draaikolk, kruin, het hoogste] (vgl. vertex).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

vertikaal b.nw., s.nw.
1. Loodreg op of af, of loodlyn. 2. Hoogtesirkel.
Uit Ndl. verticaal (1614 in bet. 1 as b.nw., 1758 in bet. 1 as s.nw., 1765 in bet. 2).
Ndl. verticaal via Fr. vertical uit Middeleeuse Latyn verticalis, 'n afleiding van vertex 'toppunt, kruin'.
D. vertikal (18de eeu as b.nw.), Eng. vertical (1559 as b.nw., 1611 as s.nw.), Fr. vertical (b.nw.), verticale (s.nw.).

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1964), Vreemde woorden in de sterrenkunde, 2e druk, Groningen

Verticaal (= Lat. verticális = loodrecht; < vertex = top). Astr. lijn die de richting der zwaartekracht aangeeft. Deze lijn gaat door het zenith van de plaats. Daar het de richting is die het schietlood aangeeft, noemt men haar de loodrechte richting.

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Verticaal (Lat. verticális = loodrecht; vértex = kruin, hoogste punt). Adj. volgens de richting van de zwaartekracht. Subst. lijn die de richting van de zwaartekracht aangeeft.

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Verticaal (< Lat. vertex = top, spits).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

verticaal ‘loodrecht’ -> Indonesisch vértikal ‘loodrecht’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

verticaal loodrecht 1614 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal