Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

vertellen - (mondeling meedelen, verhalen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

vertellen ww. ‘mondeling meedelen, verhalen’
Mnl. vertellen ‘opsommen, verhalen’ [1240; Bern.], in Alse her walewain. sine auenture ... hadde vertelt ‘toen heer Walewein zijn belevenissen had verteld’ [1260-80; VMNW].
Afleiding met het voorvoegsel → ver- (sub d) van → tellen in de Middelnederlandse betekenis ‘zeggen, verkondigen’, die is ontstaan uit ‘opsommen, optellen van de feiten’ op een vergelijkbare manier als bij Frans raconter ‘vertellen’ bij conter ‘tellen’ en Duits (er)zählen ‘vertellen’ bij zählen ‘tellen’.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

vertellen o.w., Mnl. id., Os. fartellian + Hgd. erzählen: denomin. van *tal (z. getal). De bet. is optellen, uiteenzetten: vergel. Fr. conter, compter.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

vertèlle (ww.) vertellen; Sermoen euver de Weurd (18e eeuw) vertellen, Vreugmiddelnederlands vertellen <1240>.

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

vertel ww.
1. In verhaaltrant meedeel. 2. Mondeling meedeel.
Uit Ndl. vertellen (1506 in bet. 1, 1526 in bet. 2), 'n afleiding met ver- van tellen (al Mnl.) 'praat'.

J. van Donselaar (1989), Woordenboek van het Surinaams-Nederlands, Muiderberg

Frans A, bn., (ook:) eigen aan, behorende bij Frans-Guyana, Frans Guyanees. Leo Victor is winnaar geworden van het door haar, ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan dit jaar, georganiseerde tournooi. Behalve de jubilerende club namen er aan deel Transvaal en de franse clubs Mont Joly en Sport Guyanais (WS 3-11-1984). - Etym.: ln AN heeft F. (bijna) altijd betrekking op Frankrijk. Zie ook Fransman*.
— : Franse birambi: zie fransmanbirambi*.
— : Frans coupé (de), (uitspr. koepee’), 1. (niet alg.) dameskapsel gekenmerkt door een knoet van in de rondte gedraaid haar. - 2. kort en opgeknipt herenkapsel. Ik [een herenkapper] vraag ze altijd eerst wat ik voor ze moet knippen. Je hebt Frans coupé, je hebt Bougerty [zie Booker* T.]: helemaal plat* en de hele rand wordt geschoren (BN 121: 50; 1980). - Etym.: F coupé = geknipt. Vermoedelijk komt SN coupé van F en AN ‘coupe’ (uitspr. koep) = o.m. vorm, model (ook van haardracht). - Syn. van 1 ringbol*. Zie voor 2: trapsgewijs*.
— : de Franse kant, Frans Guyana. Haar broer is al zes maanden aan de Franse kant, ze hoort niets meer van hem (Hijlaard 42). - Etym.: S frans’sé (sé = zijde, kant). Gedacht kan worden aan ‘de Franse kant van de Marowijne, de grensrivier’.
— : zie Franse mope*.
— : B, zn.: Frans vertellen (vertelde, heeft verteld), iets wijs maken, op de mouw spelden. Laat hij je geen enkel Frans vertellen, Agatha (Vianen 1972: 6). - Etym.: S feteri was Frans. ‘No kon feteri mi no was Frans’ = Probeer me niet wat wijs te maken.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

vertellen ‘mededelen’ -> Deens fortælle ‘mededelen’ (uit Nederlands of Nederduits); Noors fortelle ‘mededelen’ (uit Nederlands of Nederduits); Zweeds förtälja ‘mededelen, verhaal houden over’ (uit Nederlands of Nederduits); Javindo fertellen ‘mededelen’; Negerhollands vertel ‘mededelen’; Berbice-Nederlands futele ‘mededelen’; Sranantongo ferteri, fruteri ‘verhalen, een verhaal houden over’; Surinaams-Javaans fertéri ‘mededelen’ .

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut