Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

verschrikkelijk - (vreselijk); (zeer)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

verschrikkelijk bn. ‘vreselijk’; bw. ‘zeer’
Mnl. verschrickelick ‘vreesaanjagend’ [1477; Teuth.], in den verschriclicken rechter [eind 15e eeuw; MNW]; vnnl. verschrickelijck ook ‘afgrijzen opwekkend, zeer onaangenaam’ [1553; iWNT], in dwelc verscrickelic om hooren es ‘wat afgrijselijk om te horen is’ [1566; iWNT]; nnl. verschrikkelijk als versterkend bn./bw in ik leed verschrikkelyk ‘ik leed zeer hevig’ [1785; iWNT], een verschrikkelyken deuk ‘een buitengewoon grote deuk’, welk gezicht my verschriklyk deed lachen [beide 1786; iWNT], verschrikkelijk veel geld [1807; iWNT], verschrikkelijk warm [1838; iWNT].
Afleiding met het achtervoegsel → -lijk van verschrikken, dat met het voorvoegsel → ver- (sub d) is afgeleid van → schrikken.
De oorspr. betekenis is ‘verschrikkend, schrik aanjagend’. Later ontwikkelde deze zich tot ‘zeer onaangenaam’. Bijwoordelijk gebruikt zwakte de betekenis in het Nieuwnederlands sterk af tot ‘buitengewoon, zeer, heel’, zowel in combinatie met negatieve als met positieve zaken. Dit is een ontwikkeling die wel vaker optreedt bij woorden die als bijvoeglijk naamwoord een negatieve emotie of indruk behelzen, bijv.erg, → geweldig, → vreselijk, → zeer 2.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

verschrikkelijk ‘vreselijk, in hoge mate’ -> Negerhollands verskreklik, verskrek, skreklik, fosikǝl, fosikl, fosiku ‘geweldig, enorm, afschuwelijk, schandelijk’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut