Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

verkering - (omgang tussen geliefden)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

verkeren ww. ‘zich bevinden; omgaan (met); veranderen’
Mnl. verkeren, uerkeren ‘omverwerpen, omkeren, (ten kwade) doen veranderen’ [1240; Bern.], ‘veranderen’ in sine varwe caent verkeren ‘het (dier) kan zijn kleur veranderen’ [1287; VMNW], ‘omkeren, omdraaien’ in (over onmatigen) Want si den tijt ... verkeren : si maken vander nachte horen dach ende vanden daghe horen nacht ‘zij draaien de tijd om ...’ [ca. 1420; MNW], ‘heen en weer gaan, komen en gaan’ in Dat alle goede cooplude ... verkeren sullen vry ende sonder zorghe van die ene landen tot die andere [1470; MNW], ‘verkeren, omgaan’ in Dat dese heren ende vrouwen ... begonden onder malkanderen te verkeren ‘dat deze heren en dames met elkaar begonnen om te gaan’ [1470; MNW], ‘vertoeven’ in Dat J. mennich tijt dair na binnen ... Utrecht woonde ende degelix verkerde ‘dat J. daarna lange tijd in Utrecht woonde en er dagelijks verbleef’ [voor 1480; MNW].
Afleiding met het voorvoegsel d.w.z.ver- (sub a) van → keren ‘draaien, omdraaien’. Uit de betekenis ‘draaien, omkeren’ kon de betekenis ‘heen en weer gaan’ ontstaan, daaruit ‘komen en gaan voor handel of andere bezigheden’ en dus ook ‘ergens herhaaldelijk vertoeven’ en algemener ‘zich bevinden’; bij de betekenis ‘vertoeven voor handel enz.’ ontstond ook de betekenis ‘(daarbij) omgaan met’.
De uitdrukking het kan verkeren ‘het kan veranderen’ was de lijfspreuk van de dichter Bredero, die hij gebruikte in 1611 en die spreekwoordelijk werd.
verkering zn. ‘omgang tussen geliefden’. Mnl. verkeringhe ‘omverwerping’ [1240; Bern.], ‘omkering, het omgekeerde’ [1440-60; MNW-R], ‘omgang’ in Daghelicsche verkeringhe ende omganck [1488; MNW]; vnnl. verkeeringe ‘omgang tussen mensen’ [1573; Thes.]; nnl. verkering ‘omgang die de inleiding op de verloving vormt’ in eene veeljarige verkeering [1733; WNT], wou ie alleen Zondag met 'r uitgaan? of wou ie verkeering? [1910; WNT], vaste verkering [1917; WNT]. Gevormd met het achtervoegsel → -ing en het ww. verkeren in de betekenis ‘met elkaar omgaan’, ouder ‘omdraaien’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut