Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

verduiveld - (krachtterm)

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

verduiweld b.nw., tw. Ook verduiwels.
1. Van die duiwel besete, afskuwelik, of uitroep waarmee o.a. verbasing, teleurstelling of woede uitgedruk word. 2. In 'n hoë mate.
Uit Ndl. verduiveld (1525 in bet. 1 as b.nw., 1626 in bet. 2, 1782 in bet. 1 as tw.). Eerste optekening in Afr. by Pannevis (1880) in die vorm verduivels.
D. verteufelt.

Thematische woordenboeken

P.G.J. van Sterkenburg (2001), Vloeken. Een cultuurbepaalde reactie op woede, irritatie en frustratie, 2e druk, Den Haag

verdu(i)veld. Een krachtterm die is ontstaan uit de prototypische betekenis van ‘van de duivel bezeten’ en ‘als van de duivel bezeten en derhalve duivels, zeer slecht, boosaardig, verdorven van aard, karakter’. Als krachtterm wordt het woord gebruikt ter uitdrukking van haat, afkeer e.d. en betekent het zoiets als ‘duivels, vervloekt, verfoeilijk, afschuwelijk’. Geleidelijk aan heeft het ook de functie van een tussenwerpsel gekregen. Als zodanig drukt het vooral boosheid, ergernis, verwondering of bewondering uit; vervloekt, verdomd, deksels, drommels, verdulle, verdulleme ‘drommels’ worden gebruikt als uitroep, krachtterm en bastaardvloek. In het hedendaags Nederlands kennen wij de krachtterm verduiveld nog aan toe om haat, afkeer e.d. uit te drukken. De verbinding is dan synoniem met duivels, vervloekt, verfoeilijk of afschuwelijk. In nog zwakkere, neutrale of positieve zin betekent het ‘donders, deksels, buitengewoon’. Als bijwoord heeft het een graadaanduidende betekenis ‘in zeer hoge mate, vervloekt, verdomd’ en in positief verband ‘uitermate, buitengewoon, zeer’. Het betekent dan zoiets als ‘vervloekt, verdomd, deksels, drommels, verdraaid’. Als zodanig verschijnt het overigens pas in de tweede helft van de 18de eeuw. Naast verduiveld komt ook verduveld voor. Deze u-vorm is het gevolg van eufemistische (taboe)overwegingen of wordt gebruikt om de expressiviteit te versterken. De term wordt vaak voorafgegaan door wel.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal