Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

verachten - (minachten)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

verachten ww. ‘minachten’
Mnl. verachten ‘vernederen; afkeuren’ [1477; Teuth.]; vnnl. verachten ‘geen aandacht schenken aan, negeren’ in ghi hebtse veracht ‘u heeft hen genegeerd’ [1516; iWNT], ‘geringschatten, niet waarderen, minachten’ in kennisse Die dwazen verachten ‘kennis, die door dwazen niet gewaardeerd wordt’ [1526; iWNT], verachte hi hem, want hi was een knechtken ‘minachtte hij hem, want hij was maar een jongen’ [1526; iWNT].
Ontleend aan Duits verachten ‘geringschatten, versmaden’ < Middelhoogduits verahten, een afleiding met het voorvoegsel → ver- (sub c) van ahten ‘aandacht schenken aan’, wrsch. in de Middelhoogduitse schrijftaal gevormd als leenvertaling van laat-Latijn despicere ‘de blik afwenden, neerzien op, minachten’. Het werkwoord ahten is net als Nederlands achten ‘menen’ afgeleid van het zn. ahte ‘aanzien’, Nederlands → acht 2 ‘aandacht’.
Het woord is in het Nederlands algemeen in gebruik geraakt dankzij op Luther gebaseerde bijbelvertalingen.

P.H. Schröder (1980), Van Aalmoes tot Zwijntjesjager, Baarn

verachten

Hoe Nederlands ons het werkwoord verachten ook in de oren klinkt, het is van Duitse makelij. Luther gebruikte het toen nog jonge Duitse woord verachten in zijn bijbelvertaling en onder invloed daarvan is het in de Nederlandse taalschat opgenomen. Het voorvoegsel ver- heeft hier een ongunstige betekenis die men ook vindt in werkwoorden als: verdenken, verklikken, verraden, vervloeken en andere. Het verschil wordt duidelijk als men daartegenover werkwoorden stelt als: vernieuwen, verrijzen, verhalen enz. Het woord acht, Duits Acht betekent: oplettende zorg. Achten is: de blik, de aandacht op iets richten, verachten is dus: de blik afwenden, niet op iets letten en vandaar: geringschatten, minachten.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

verachten ww. Sedert ’t Mnl. Mnd. en (laat en zeldzaam) Mhd.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

verachten ‘minachten’ -> Deens foragte ‘minachten’ (uit Nederlands of Nederduits); Noors forakte ‘minachten’ (uit Nederlands of Nederduits); Zweeds förakta ‘minachten’ (uit Nederlands of Nederduits); Negerhollands veracht, veragt ‘minachten’; Sranantongo ferakti ‘minachten’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut